Եթե հաճախ եք քնած ժամանակ թուք արտադրում, ստուգեք այս 6 հիվանդությունները
Քնած ժամանակ թուք արտադրելու խնդիրը չպետք է անտեսել, քանի որ այն կարող է լինել որոշ հիվանդությունների նշան։ 25-ամյա Սյաո Լիանգը (Չինաստան) ծրագրավորող է։ Մեծ ծանրաբեռնվածության պատճառով նա ստիպված էր հաճախ արտաժամյա աշխատել, իսկ հոգնեցուցիչ աշխատանքային ժամերից հետո էլ մինչև ուշ գիշեր խաղեր էր խաղում։
Սա նաև պատճառ էր դառնում, որ նա ամեն առավոտ շատ քնկոտ լիներ և քներ միայն ճաշի ընդմիջման ժամանակ։
Մի անգամ Սյաո Լիանգը նկատեց, որ քնած ժամանակ թուք էր արտադրում, ինչը նրան շատ էր ամաչեցնում։ Այս խնդիրը լուծելու համար Սյաո Լիանգը որոշեց դիմել բժշկի։
Երբ բժիշկն իմացավ, որ Սյաո Լիանգը հաճախ թուք է արտադրում նույն ուղղությամբ, նա խնդրեց նրան նախ անցնել գլխուղեղի համակարգչային շերտագրում։
Անսպասելիորեն, հետազոտությունը ցույց տվեց, որ Սյաո Լիանգի գլխուղեղի արյունատար անոթներում խցանման նշաններ կան։ Բարեբախտաբար, այն վաղ փուլում էր հայտնաբերվել, ինչի շնորհիվ Սյաո Լիանգը խուսափեց գլխուղեղի ինֆարկտի և արյունազեղման վտանգից։
Որտեղի՞ց է առաջանում մարդու թուքը։
Թքարտադրության գործընթացը վերահսկվում է վեգետատիվ նյարդային համակարգի կողմից, ուստի այն ակամա գործընթաց է, ինչպես սրտի բաբախյունը։
Բերանի խոռոչում թուք արտազատող գեղձերը թքագեղձերն են, որոնք կարելի է բաժանել մեծ և փոքր թքագեղձերի։ Կան 3 զույգ մեծ թքագեղձեր՝ ենթալեզվային, հարականջային և ենթածնոտային։ Փոքր թքագեղձերը շատ են և տարածված են բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի վրա։
Թքագեղձերն անդադար աշխատում են։ Բերանի խոռոչը խոնավ պահելուց բացի՝ թուքը նաև ախտահանման, բերանը մաքրելու և մարսողությանն օգնելու հատկություն ունի։
Ընդհանուր առմամբ, առողջ մեծահասակներն օրական արտազատում են մոտ 1-1,5 լիտր թուք, միջին հաշվով՝ մոտ 30 մլ ժամում։
Թքարտադրությունն ուժեղանում է, երբ մենք ուտում ենք, կամ երբ գլխուղեղի նյարդերը գրգռվում են։
Բերանով շնչելը, սթրեսը, հոգնածությունը և անհավասարակշիռ քնի դիրքը կարող են քնած ժամանակ թուք արտադրելու պատճառ դառնալ։
Ընդհանուր առմամբ, քնած ժամանակ թուք արտադրելը սովորական է երեխաների մոտ, քանի որ նրանց շուրթերը դեռ թույլ են, և բերանի խոռոչը դեռ չունի թուքը վերահսկելու և կուլ տալու ֆունկցիան։
Եթե մեծահասակները հանկարծակի և հաճախակի են քնած ժամանակ թուք արտադրում, ապա նրանք պետք է զգոն լինեն հետևյալ հիվանդությունների նկատմամբ.
- Բերանի խոռոչի հիվանդություններ Ֆարինգիտը, դիմածնոտային բորբոքումը, լնդերի բորբոքումը կարող են խթանել թքագեղձերի արտազատումը՝ հանգեցնելով թքարտադրության։
Բացի այդ, ծուռ, շարժվող ատամները և ատամնապրոթեզներ կրելիս առաջացող անհարմարությունը նույնպես կարող են քնած ժամանակ թուք արտադրելու պատճառ դառնալ։ Ատամները շտկելուց հետո թքարտադրությունը կբարելավվի։
- Դեմքի նյարդի պարեզ Դեմքի նյարդի պարեզը դեմքի մեկ կողմի մկանների կաթվածն է։ Դեմքի երկու կողմերի մկանների ոչ սիմետրիկ ուժի պատճառով դժվար է պարեզի ենթարկված հատվածում թուքը պահել, և հեշտ է, երբ քնած եք, թե ոչ, թուք արտադրել։
Եթե ուղեկցվում է այնպիսի ախտանիշներով, ինչպիսիք են բերանի անկյունների ծռվելը, անմիջապես դիմեք բժշկի։
- Գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքսային հիվանդություն Ստամոքսի թթվայնության բարձրացումը կարող է ուժեղացնել թքարտադրության ռեֆլեքսը, և գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքս ունեցող որոշ հիվանդներ կարող են թքարտադրության ախտանշաններ ունենալ, որոնք ուղեկցվում են այրոցով և կրծքավանդակի ցավով։
- Պարկինսոնի հիվանդություն Պարկինսոնի հիվանդության դեպքում, կլման ֆունկցիայի վատթարացման պատճառով, թուքը հաճախ ժամանակին կուլ չի տրվում։ Բացի այդ, որոշ նյարդերի վնասման պատճառով թքարտադրությունը նույնպես ուժեղանում է՝ հանգեցնելով թքարտադրության։
- Գլխուղեղի թրոմբոզ Եթե գլխուղեղի արյունատար անոթներում խցանում կա, կոկորդը վերահսկող մկաններից որոշները կարող են անգործունակ լինել, իսկ քնած ժամանակ հիվանդը չի կարող ակտիվորեն վերահսկել մկանները, ինչն էլ հանգեցնում է թքարտադրության։
Եթե ուղեկցվում է այնպիսի ախտանիշներով, ինչպիսիք են բերանի անկյունների ծռվելը, թուքը հաճախ նույն ուղղությամբ հոսելը և աչքերը ամուր չփակելը, ապա պետք է չափազանց զգոն լինել։
- Աթերոսկլերոզ Եթե ունեք աթերոսկլերոզ, այն կհանգեցնի գլխուղեղի իշեմիայի և թթվածնի պակասի, դեմքի մկանները կթուլանան, ինչպես նաև կնվազի կլման ֆունկցիան, ինչը կհանգեցնի թքարտադրության։
Մասնավորապես, զգոն պետք է լինեն միջին և տարեց տարիքի այն մարդիկ, ովքեր ունեն բարձր արյան ճնշում, բարձր խոլեստերին և շաքարախտ։
Քնած ժամանակ թքարտադրությունը բարելավելու 3 եղանակ կա.
- Փոխեք քնի դիրքը Մեջքի վրա քնելը կարող է նվազեցնել թքարտադրությունը, հավասարակշռել մարմնի տարբեր օրգանների զարգացումը և նույնիսկ հեշտացնել շնչառությունը։ Փորձեք չքնել որովայնի վրա, կարող եք օգտագործել U-աձև վզի բարձ՝ անհարմարությունը նվազեցնելու համար։
- Պահպանեք բերանի խոռոչի մաքրությունը Ամեն օր մաքուր պահեք բերանի խոռոչը, ուտելուց անմիջապես հետո ուշադրություն դարձրեք բերանը ողողելուն, առավոտյան և երեկոյան լվացեք ատամները՝ օգտագործելով ֆտոր պարունակող ատամի մածուկ և օրական առնվազն մեկ անգամ օգտագործեք ատամի թել՝ ատամների արանքները մաքրելու համար։
Եթե ատամների հետ կապված խնդիր եք հայտնաբերում, ապա պետք է անհապաղ կարգավորեք այն, այլապես դա կարող է հանգեցնել ատամների շարժվելուն և լնդերի վնասմանը։
- Այլընտրանքային դեղամիջոցներ Եթե հայտնաբերում եք, որ ձեր թքարտադրությունը կապված է այն դեղամիջոցի հետ, որը դուք ընդունում եք, կարող եք խոսել ձեր բժշկի հետ և հարցնել՝ արդյոք կարող եք անցնել մեկ այլ դեղամիջոցի, բայց հիշեք, որ ինքնուրույն մի՛ փոխեք կամ մի՛ դադարեցրեք դեղորայքի ընդունումը։
