5 մթերք, որոնք ակտիվացնում են ցողունային բջիջները և նվազեցնում աթերոսկլերոզի ու ուռուցքաբանական հիվանդությունների ռիսկը
Հիվանդագին վիճակների ճնշող մեծամասնության դեպքում ապաքինման բանալին ցողունային բջիջների ակտիվացումն է։ Սա հատկապես արդիական է տարիքային փոփոխությունների, ինչպես նաև ծանր հիվանդությունների՝ օրինակ Պարկինսոնի և Ալցհեյմերի հիվանդությունների ժամանակ։
Շատ սրտանոթային հիվանդություններ ուղեկցվում են էնդոթելի՝ անոթների ներքին շերտի վնասմամբ, ինչը պահանջում է դրա վերականգնում։ Այսպես, միոկարդի ինֆարկտի ժամանակ սիրտը «օգնության է կանչում» ցողունային բջիջներին՝ վերականգնման համար, սակայն շատ դեպքերում դրանց բնական քանակը բավարար չի լինում։
Իշեմիկ ինսուլտից հետո ցողունային բջիջներն օգնում են վերականգնել նեյրոնները, խթանում են նոր արյունատար անոթների գոյացումը և բարելավում արյան շրջանառությունը արյան հոսքի խանգարումներից ախտահարված հատվածներում։
Հետազոտողներին հաջողվել է պարզել, թե ինչպես են տարբեր սննդամթերքներն ազդում ցողունային բջիջների ակտիվացման վրա։ Պարզվեց, որ որոշակի սննդակարգը կարող է աջակցել օրգանիզմի վերականգնողական գործընթացներին, արագացնել հյուսվածքների վերականգնումը, նվազեցնել ուռուցքային հիվանդությունների և դեմենցիայի ռիսկը։
Այս նյութում ես կպատմեմ հինգ մթերքների մասին, որոնք ակտիվացնում են ցողունային բջիջները և դրականորեն են ազդում առողջության վրա։
Ճարպոտ ծովային ձուկ
Մոնրեալի համալսարանի գիտնականները եկել են այն եզրակացության, որ ձկան յուղով հարուստ սննդակարգն ուժեղացնում է էնդոթելային նախնական բջիջների գոյացումը․ դրանք պատասխանատու են թթվածնի պակասի դեպքում մկանների վերականգնման համար։ Արհեստականորեն առաջացրած վերջույթների իշեմիա ունեցող կրծողների վրա կատարված հետազոտության ժամանակ ձկան յուղի օգտագործումը բարելավել է արյան շրջանառությունը և նվազեցրել հյուսվածքների վնասումը։ Ցողունային բջիջների քանակն օրգանիզմում ավելացել է 30 %-ով՝ համեմատած եգիպտացորենի յուղ ստացող խմբի հետ։ Լաբորատոր պայմաններում օմեգա-3 ճարպաթթուներով մշակված բջիջները ցուցաբերել են 50 %-ով ավելի բարձր ակտիվություն։ Ազդեցությունը դրսևորվել է կանոնավոր ընդունման մոտ 10 շաբաթ հետո։ Օրական բավարար դոզան մոտ 2 գրամ ձկան յուղ կամ 30 գրամ իշխան և ծովային ձկան այլ ճարպոտ տեսակներ են։
Սև արոսենի
Արոնիան, որը հայտնի է որպես սև արոսենի, թուփ է՝ հարուստ մուգ հատապտուղներով, որոնք հարուստ են պոլիֆենոլներով։ Այն աճում է Հյուսիսային Ամերիկայում և Արևելյան Եվրոպայում, որտեղ լայնորեն կիրառվում է տնային բժշկության մեջ, ավելացվում է հյութերի և մուրաբաների մեջ։ Վարշավայի գիտնականների ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ արոնիայի էքստրակտը պաշտպանում է ցողունային բջիջներն օքսիդատիվ սթրեսից, բարելավում դրանց շարժունակությունը և նպաստում անոթային հյուսվածքների վերականգնմանը։
Քրքում
Կոճապղպեղի ընտանիքի այս կծու արմատը վաղուց ի վեր Ասիայում օգտագործվում է որպես դեղամիջոց։ Կուրկումինը՝ քրքումի հիմնական ակտիվ նյութը, ունի արտահայտված հակաօքսիդանտային, հակաբորբոքային և վերականգնող հատկություններ։ Չինական Սուչժոու համալսարանի գիտնականները պարզել են, որ շաքարախտով մկների մոտ կուրկումինի ընդունումը վերականգնել է նախնական ցողունային բջիջների կոնցենտրացիան և ութ անգամ բարելավել արյան հոսքը վերջույթներում։ Այսպիսով, քրքումը կարող է օգտակար լինել ոչ միայն որպես համեմունք, այլև որպես օժանդակ միջոց շաքարախտով հիվանդների անոթային աջակցության համար։
Ռեսվերատրոլ
Ռեսվերատրոլը բնական հակաօքսիդանտ է, որը պարունակվում է խաղողի կորիզներում, կեղևում, կարմիր գինու մեջ, ընկույզներում և հատապտուղներում։ Բույսերում այն կատարում է պաշտպանական գործառույթ, իսկ մարդու օրգանիզմում կարող է ակտիվացնել «քնած» սրտի ցողունային բջիջները։ Չինացի գիտնականների հետազոտությունները ցույց են տվել, որ կրծողների մոտ, որոնք մեկ շաբաթվա ընթացքում ռեսվերատրոլ են ընդունել, ցողունային բջիջների քանակը սրտի հյուսվածքում ավելացել է գրեթե կրկնակի, նույնիսկ առանց հիվանդությունների առկայության։ Մեկ այլ փորձարարական մոդելում՝ ինֆարկտից հետո, մեկ միլիոն սրտի բջիջների ներարկումն ավելի լավ արդյունք է տվել ռեսվերատրոլով խմբում. բջիջները կրկնակի անգամ ավելի հաճախ են գոյատևել, սրտամկանում անոթներն ավելացել են։ Սա ապացուցում է նրա կարողությունը՝ ուժեղացնելու թերապիայի արդյունավետությունը ինֆարկտից հետո։ Ամենաշատ ռեսվերատրոլ պարունակվում է թթի, խաղողի կեղևի և կորիզների, հապալասի և կապույտ հապալասի մեջ։
Զեաքսանտին
Այս կարոտինոիդային պիգմենտը, որը պատասխանատու է եգիպտացորենի և զաֆրանի դեղին գույնի համար, հանդիպում է նաև սպանախի, կալե կաղամբի, մանգոլդի, մանանեխի տերևների և գոջի հատապտուղների մեջ։ Այն կարող է կուտակվել աչքի ցանցաթաղանթում՝ պաշտպանելով այն տարիքային փոփոխություններից, հատկապես մակուլյար դեգեներացիայից։ Չինացի հետազոտողները ուսումնասիրել են զեաքսանտինի ազդեցությունը մարդու ճարպային հյուսվածքից ստացված ցողունային բջիջների վրա և հայտնաբերել, որ այն օգնում է բջիջներին գոյատևել և նվազեցնում բորբոքման մակարդակը։ Վնասված լյարդով մկների վրա կատարված փորձերում զեաքսանտինով մշակված բջիջները մեկ շաբաթվա ընթացքում կրճատել են ախտահարման մակերեսը 75 %-ով, մինչդեռ չակտիվացված բջիջները հաղթահարել են միայն 50 %-ը։ Սա հաստատում է զեաքսանտինի ներուժը բջջային թերապիայի արդյունավետությունը բարձրացնելու գործում։
