Իհարկե, բնությունը մեզ առաջարկում է բազմազան մրգեր, սակայն դրանցից քչերն են արժանացել մարդկանց այնպիսի վստահությանն ու սիրուն, ինչպես խնձորը։
Այն աշխարհի ամենատարածված և քննարկվող մրգերից է՝ հազարամյակներ ձգվող օգտագործման երկար պատմությամբ։
«Օրական մեկ խնձորը հեռու է պահում բժշկին» արտահայտությունը պարզապես ամփոփում է այս մրգի առողջության համար ունեցած օգուտները։
Հարուստ լինելով սննդարար նյութերով, վիտամիններով և հակաօքսիդանտներով՝ խնձորներն ապացուցել են իրենց բացառիկ օգտակարությունը սրտի համար, արյան շաքարի կարգավորման և առողջ քաշի պահպանման գործում։
Այնուամենայնիվ, բացի առողջության վրա ունեցած ընդհանուր բարերար ազդեցությունից, խնձորները, կարծես, ունեն ևս մեկ՝ գուցե քիչ հայտնի, բայց նույնքան կարևոր դեր՝ ուղեղի առողջության պաշտպանությունը։
Վերջին գիտական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ խնձորները, իրենց կազմում պարունակվող ֆլավոնոիդների և այլ սննդարար նյութերի շնորհիվ, կարող են նպաստել հիշողության բարելավմանը և նվազեցնել նեյրոդեգեներատիվ հիվանդությունների, ինչպիսին է Ալցհեյմերի հիվանդությունը, զարգացման ռիսկը։
Այլ կերպ ասած, խնձորի օգտագործումը ոչ միայն առողջ սննդային ընտրություն է, այլև կարող է լինել մեր միտքը պաշտպանող բնական վահան։
Այսպիսով, եկեք տեսնենք, թե ինչպես կարող են խնձորներն օգտակար լինել մեր ընդհանուր առողջության համար՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ուղեղի գործունեության և հիշողության պաշտպանությանը։
Խնձորներն անկասկած աշխարհի ամենասիրված մրգերից են ոչ միայն իրենց քաղցր ու թարմացնող համի, այլև առողջության համար ունեցած բազմաթիվ օգուտների համար։
Իրոք, վերջին ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ խնձորները կարող են կարևոր դեր խաղալ հիշողության պաշտպանության և նեյրոդեգեներատիվ հիվանդությունների, ինչպիսին է Ալցհեյմերի հիվանդությունը, զարգացման ռիսկի նվազեցման գործում։
**Խնձորների սննդային արժեքը**
Խնձորները հարուստ են սննդարար նյութերով, ցածր կալորիականությամբ և լի են բջջանյութով, վիտամիններով և հանքանյութերով։ Միջին չափի խնձորը (մոտ 200 գրամ) պարունակում է.
* 95 կալորիա
* 25 գրամ ածխաջրեր
* 4 գրամ բջջանյութ
* C վիտամինի օրական առաջարկվող չափաբաժնի 14%-ը
* Կալիումի օրական առաջարկվող չափաբաժնի 6%-ը
Բացի C վիտամինից, խնձորները պարունակում են նաև ավելի փոքր քանակությամբ K վիտամին, B խմբի վիտամիններ և հակաօքսիդանտներ, ինչպիսիք են պոլիֆենոլները և ֆլավոնոիդները։
Այս բաղադրիչները հայտնի են իրենց հակաօքսիդանտ և հակաբորբոքիչ ազդեցությամբ, որոնք պաշտպանում են օրգանիզմի բջիջները օքսիդատիվ սթրեսից և վնասվածքներից։
**Ինչպես են խնձորները պաշտպանում սիրտն ու շաքարը**
Խնձորի կանոնավոր օգտագործումը կապված է սրտանոթային առողջության և արյան շաքարի կարգավորման բարելավման հետ։
Խնձորներում պարունակվող բջջանյութը, հատկապես պեկտինը, նպաստում է «վատ» LDL խոլեստերինի մակարդակի նվազեցմանը, քանի որ այն կապում է ճարպերն ու խոլեստերինը աղիներում՝ կանխելով դրանց ներծծումը։
Բացի այդ, խնձորներում հայտնաբերված ֆլավոնոիդները, ինչպիսին է կվերցետինը, ունեն ուժեղ հակաօքսիդանտ ազդեցություն և օգնում են նվազեցնել արյան ճնշումը և անոթների բորբոքումը։
Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ այն մարդիկ, ովքեր կանոնավոր կերպով օգտագործում են խնձոր, ունեն ինսուլտի և սրտի իշեմիկ հիվանդության ավելի ցածր ռիսկ։
Կարևոր է նաև խնձորների ազդեցությունը արյան շաքարի կարգավորման վրա։
Պեկտինը դանդաղեցնում է արյան մեջ շաքարների ներծծումը՝ կանխելով գլյուկոզի մակարդակի կտրուկ աճը։
Սա խնձորները դարձնում է իդեալական սնունդ 2-րդ տիպի դիաբետով կամ նախադիաբետիկ վիճակում գտնվող մարդկանց համար։
**Խնձորները և ուղեղի պաշտպանությունը**
Խնձորների ամենատպավորիչ օգուտներից մեկը ուղեղի գործունեության վրա դրանց դրական ազդեցությունն է, ինչպես նաև դեմենցիայի և Ալցհեյմերի հիվանդության կանխարգելումը։
Սննդի գիտության և կլինիկական սննդաբանության դոկտոր Վինսենթ Քանդրավինատայի (Dr. Vincent Candrawinata) համաձայն՝ խնձորները պարունակում են մեծ քանակությամբ ֆլավոնոիդներ, որոնք նպաստում են նյարդային բջիջների պաշտպանությանը օքսիդատիվ սթրեսի և բորբոքումների հետևանքով առաջացած վնասվածքներից։
50 տարեկան միջին տարիքի 2800 մարդկանց շրջանում անցկացված ամերիկյան ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ ֆլավոնոիդների ցածր ընդունում ունեցողները 20 տարվա ընթացքում երկուսից չորս անգամ ավելի հավանական է, որ կզարգացնեն Ալցհեյմերի և նմանատիպ նեյրոդեգեներատիվ հիվանդություններ։
Սա ենթադրում է, որ խնձորի և ֆլավոնոիդներով հարուստ այլ մթերքների, ինչպիսիք են հատապտուղները, սև շոկոլադը, թեյը և կարմիր գինին, կանոնավոր օգտագործումը կարող է գործել որպես ուղեղի պաշտպանիչ վահան։
**Կվերցետինի և այլ ֆլավոնոիդների դերը**
Կվերցետինը՝ ֆլավոնոիդ, որը մեծ քանակությամբ պարունակվում է խնձորի կեղևում, ապացուցվել է, որ պաշտպանում է նեյրոնները բորբոքումից և օքսիդատիվ սթրեսից՝ երկու հիմնական գործոններից, որոնք կապված են Ալցհեյմերի և դեմենցիայի այլ ձևերի հետ։
Բացի այդ, կվերցետինն ունի նեյրոգենեզը խթանելու ունակություն, այսինքն՝ հիպոկամպում՝ հիշողության և ուսուցման հետ կապված ուղեղի հատվածում, նոր նյարդային բջիջների առաջացումը։ Սա նշանակում է, որ խնձորի օգտագործումը կարող է բարելավել ճանաչողական գործառույթը և հետաձգել տարիքի հետ առաջացող ճանաչողական անկումը։
**Քանի՞ խնձոր պետք է ուտել**
Մասնագետների կարծիքով՝ օրական մեկից երկու խնձոր ուտելը բավարար է դրանց առողջության համար ունեցած օգուտներից օգտվելու համար։
Կարևոր է խնձորներն ուտել կեղևով, քանի որ հենց այնտեղ են գտնվում բջջանյութի և ֆլավոնոիդների մեծ մասը։
Խնձորները կարելի է օգտագործել տարբեր ձևերով.
* Հում վիճակում՝ որպես թեթև նախուտեստ։
* Մրգային աղցաններում։
* Ջեռոցում թխած՝ դարչինով և մեղրով։
* Սմուզիներում կամ հյութերում։
* Բանջարեղենային և չրերի աղցաններում։
**Եզրակացություն**
Խնձորները մեր սննդակարգում ներառելու համար առավել սննդարար և առողջարար մրգերից են։
Դրանց կանոնավոր օգտագործումն առաջարկում է բազմաթիվ օգուտներ սրտանոթային առողջության, արյան շաքարի կարգավորման և առողջ քաշի պահպանման համար։
Այնուամենայնիվ, ամենակարևորն այն է, որ խնձորները, կարծես, վճռորոշ դեր են խաղում ուղեղի առողջության պաշտպանության գործում՝ նվազեցնելով Ալցհեյմերի և այլ նեյրոդեգեներատիվ հիվանդությունների զարգացման ռիսկը։
Այսպիսով, օրական մեկ խնձորը, իրոք, կարող է մեզ երկար տարիներ առողջ և մտավորապես ակտիվ պահել։
