ՍԿԵՍՈՒՐՍ ԿԱՏԱԿԵՑ, ՈՐ ԵՍ ԻՐ ԱՆՁՆԱԿԱՆ ԲԱՆԿՈՄԱՏՆ ԵՄ։ ԵՍ ԳՆԱՀԱՏԵՑԻ ԿԱՏԱԿԸ ԵՎ ՓԱԿԵՑԻ ԴՐԱՄԱՐԿՂԸ 😉👇

— Ահա և մեր սիրելի բանկոմատը։ Օլենկա ջան, կոճակը սեղմի՛ր, թող բոլորի համար համեղ լինի։ — Տամարա Պետրովնան բարձրացրեց բաժակը, և ապակին փայլեց ամառանոցի ջահի լույսի ներքո։

— Օլյայի փողերը թափելու տեղ չունի, նա հարազատների համար ոչինչ չի խնայում։

Հյուրերը՝ մոտ քսան հոգի, որոնց կեսին ես կյանքումս երկրորդ անգամ էի տեսնում, միահամուռ ծիծաղեցին։

Ամուսինս՝ Պաշան, որ նստած էր կողքիս, նույնպես ժպտաց ու թփթփացրեց ուսս։ Նա իրեն լավ էր զգում. սեղանը ճկվում էր թառափից ու խոզապուխտից, մանղալի վրա եփվում էր թարմ հորթի մսից խորովածը, իսկ մայրը գոհ էր։

Այն ժամանակ ես լռեցի։ Միայն ծնոտներս այնպես սեղմվեցին, որ ժպիտս շատ արհեստական ստացվեց։

— Խմենք «կոճակի» կենացը, Տամարա Պետրովնա, — ցածրաձայն ասացի ես ու առանց բաժակ խփելու՝ մի կում հյութ խմեցի։

Այդ երեկո ես դեռ չգիտեի, որ առաջին հայացքից այս անմեղ կատակը կդառնա այն վերջին կաթիլը, որը կլցնի համբերությանս բաժակը։ Բայց ժամացույցն արդեն սկսել էր հետհաշվարկը։

«ԲԱՆԿՈՄԱՏԸ» ՍԿՍՈՒՄ Է ՀԱՇՎԵԼ

Դուք հաստատ ծանոթ եք այդ վիճակին։ Երբ քեզ վրա ես վերցնում տոնի կազմակերպումը, մթերքի գնումը, պատրաստելն ու մաքրելը, իսկ հետո նստում ես սեղանի շուրջ այն զգացողությամբ, որ դու այստեղ սպասարկող անձնակազմ ես, որին մոռացել են վճարել։

Ես ու Պավելը տասնհինգ տարի է՝ ամուսնացած ենք։ Ունենք մեր փոքրիկ բիզնեսը՝ սուրճի և խմորեղենի կետերի ցանց։ Երկնքից աստղեր չենք իջեցնում, բայց կայուն «միջին խավի» համար աշխատել ենք։

Պաշան պատասխանատու է լոգիստիկայի համար, ես՝ ֆինանսների և կառավարման։ Եվ ինչ-որ կերպ աննկատ ստացվեց այնպես, որ նրա մեծ գերդաստանի ֆինանսների համար ևս պատասխանատու դարձա ես։

Սկեսուրիս այդ հոբելյանից հետո չէի կարողանում քնել։ Պաշան խաղաղ խռմփացնում էր՝ տարածվելով անկողնում, իսկ ես նստած էի խոհանոցում՝ հեռախոսը ձեռքիս։ Գիշերային լռության մեջ, սառնարանի բզզոցի տակ, ես բացեցի բանկային հավելվածը։

Ինձ պետք էր պարզապես ստուգել։ Համոզվել, որ իզուր չեմ ինքս ինձ տանջում։

📉 Փոխանցում Տ.Պ.-ին (ստոմատոլոգիա) — 38 000 ռուբլի։

📉 Փոխանցում Տ.Պ.-ին (առողջարան, ուղեգիր) — 72 000 ռուբլի։

📉 Մայրիկի պատշգամբի ապակեպատում — 65 000 ռուբլի։

Ես թերթում էի վերջին մեկ տարվա գործարքների պատմությունը։ Մատս սահում էր էկրանի վրայով, իսկ թվերը դուրս էի գրում սովորական դպրոցական բլոկնոտի մեջ։

Նվերներ ամուսնուս եղբոր երեխաներին (ինչու՞ միշտ թանկարժեք գաջեթներ, չէ՞ որ «հորաքույր Օլյան հարուստ է»)։

Տագրոջս մեքենայի շտապ վերանորոգում («Օլ, պարտքով տուր մինչև աշխատավարձ», որն այդպես էլ ոչ ոք չվերադարձրեց)։

Տաքսի սկեսուրի համար («Վայ, ավտոբուսում շոգ է, ինձ «կոմֆորտ» պատվիրիր»)։

Մթերքներ յուրաքանչյուր ընտանեկան հավաքույթի համար։

Ես գիծ քաշեցի։ Թուղթն ինձ նայեց դատավճռի պես։

352 000 ռուբլի։

Երեքուկես հարյուր հազար՝ մեկ տարում։ Սա դեռ չհաշված մանր-մունր ծախսերն ու թեյի սեղանի անվերջանալի տորթերը։

Պաշան մտավ խոհանոց՝ լույսից աչքերը կկոցելով և փորը քորելով։

— Ինչի՞ չես քնում, Օլ։ Արդեն ժամը երեքն է։

— Հաշվում եմ, թե մեզ վրա ինչքան է նստում մորդ սերը, — հանգիստ պատասխանեցի ես՝ առանց գլուխս բարձրացնելու։

Նա խոժոռվեց՝ ֆիլտրից ջուր լցնելով։

— Նորի՞ց ես սկսում։ Դե ինչի՞ ես մանրանում։ Ընտանիք է, վերջիվերջո։ Մայրս տարեց կին է, նրան օգնել է պետք։ Մենք հնարավորություն ունենք, չէ՞։

— Ունենք, — գլխով արեցի ես։ — Ունեինք։

Պաշան ձեռքը թափ տվեց ու գնաց քնելու։ Նա չէր ուզում տեսնել թվերը։ Նրան հարմար էր ապրել մի աշխարհում, որտեղ փողերը հայտնվում են պահարանից, իսկ մայրը միշտ գոհ է ու բարի։ Իսկ ես նայում էի բլոկնոտին ու հասկանում՝ «բանկոմատը» գերտաքացել է։

ԶԱՆԳ, ՈՐԸ ՓՈԽԵՑ ԱՄԵՆ ԻՆՉ

Անցավ կես տարի։ Մոտենում էր ծննդյանս օրը, որը Տամարա Պետրովնան ավանդաբար որոշել էր միավորել մայիսյան տոների հետ՝ մեր ամառանոցում։

Զանգը հնչեց երեքշաբթի երեկոյան, երբ ես նոր էի տուն մտել՝ ձեռքերիս մթերքով լի ծանր տոպրակներ։

— Օլենկա, բարև, — սկեսուրիս ձայնը զնգում էր առույգությունից։ — Ես այստեղ մի ցուցակ եմ կազմել հանգստյան օրերի համար։ Գրի՛ր, որ չմոռանաս։ Կարմիր խավիար կվերցնես երեք բանկա, մենակ թե՝ լավից, սախալինյան։ Կարմիր ձուկ։ Իսկ խմիչքները, հիշու՞մ ես, Պյոտր Իլյիչն ինչպիսին է սիրում։ Հնեցված։ Թե չէ անցած անգամվանն այնքան էլ լավը չէր։

Ես տոպրակները դրեցի հատակին։ Միջանցքում փողոցի խոնավության և մի քիչ էլ՝ իմ հոգնածության հոտն էր գալիս։

— Տամարա Պետրովնա, — ընդհատեցի նրան մսային դելիկատեսների թվարկման կեսից։ — Ես ձեզ հանդիպակաց առաջարկ ունեմ։

Լսափողում լռություն տիրեց։ Սկեսուրս սովոր չէր, որ իրեն ընդհատում են։

— Այդ ի՞նչ առաջարկ։

— Այս տարի ձևաչափը փոխվում է։ «Բանկոմատը» փակ է տեխնիկական սպասարկման պատճառով։ Տոնի բյուջեն զրո դրամ զրո լումա է՝ մեր ընտանիքի կողմից։

— Օլյա, ի՞նչ ես խոսում, — սկեսուրիս ձայնը ցածրացավ։ — Ի՞նչ զրո։ Հյուրեր են հրավիրված։ Սարատովից հորաքույր Վալյան է գալիս։

— Հրաշալի է, — ես խոսում էի հանգիստ, նույնիսկ ուրախ։

— Դե ուրեմն գրեք պայմանները։ Մենք տրամադրում ենք ամառանոցը և մանղալը։ Մթերքն ու հյուրասիրությունը գնում են հյուրերը։ Կամ էլ մինչև հինգշաբթի քարտիս հավաքում ենք հինգական հազար՝ ամեն մարդու համար։ Ով գումարը չփոխանցեց, թող գա իր բուտերբրոդով։

— Դու… դու, — շնչահեղձ եղավ նա։ — Դու ուզում ես ինձ խայտառա՞կ անել ազգուտակի մոտ։ Որդուս մո՞տ։ Դուք բիզնես ունեք։ Ի՞նչ է, աղքատացա՞ր մի քանի բանկա խավիարից։

— Ոչ, Տամարա Պետրովնա։ Չեմ աղքատացել։ Պարզապես ես փակել եմ իմ անունը կրող բարեգործական հիմնադրամը։

ՄՈՐ ՍԻՐՈ ԳԻՆԸ

Ես անջատեցի հեռախոսը՝ չսպասելով հերթական հիստերիային։ Ներսումս տարածվում էր մի տարօրինակ, վաղուց մոռացված զգացողություն։

Տասը րոպե անց տուն ներխուժեց Պաշան։ Նրա հեռախոսը պայթում էր մոր զանգերից։

— Օլյա՛։ Ի՞նչ է կատարվում։ Մայրս զանգել, հիստերիկայի մեջ ասում է, թե հրաժարվել ես սեղան գցել։ Ասել ես, որ մենք մուրացկան ենք ու հյուրերից մուտքի վճար ենք պահանջում։ Այդ ի՞նչ ես սարքել։

Նա կանգնած էր հյուրասենյակի մեջտեղում՝ շփոթված ու բարկացած։ Տղամարդ, որը սովոր էր բոլորի համար լավը լինել՝ իմ հաշվին։

Ես լուռ սեղանից վերցրի այն նույն բլոկնոտը, որը պահում էի կես տարի, և բացեցի պետքական էջի վրա։ Կարմիր մարկերով շրջանակի մեջ էր առնված վերջնական գումարը։

— Նայի՛ր, Պաշ։

— Սա ի՞նչ է, — նա զզվանքով վերցրեց տետրը։

— Սա մորդ սիրո գինն է՝ անցած տարվա համար։ Երեք հարյուր հիսուն հազար ռուբլի։

— Ու ի՞նչ։ Մենք սոված չենք կոտորվում։

— Պաշա, — ես նայեցի ուղիղ նրա աչքերի մեջ։ — Հիշու՞մ ես, դու ուզում էի գնել այն ճապոնական մոտոցիկլետը։ Օգտագործած, բայց իդեալական վիճակում։ Դու դեռ ասացիր. «Դեռ չենք ձգի, թանկ է»։

Նա քարացավ։

— Հա, հետո՞։

— Այն արժեր երեք հարյուր քսան հազար։ Դու չգնեցիր քո երազանքը։ Փոխարենը մենք ապակեպատեցինք մորդ պատշգամբը, ուր նա տարին մեկ անգամ է դուրս գալիս, և սարքեցինք նրա ամբողջ ազգուտակի ատամները։

Պավելը հայացքն ինձնից տեղափոխեց բլոկնոտին։ Սենյակում շատ լուռ էր։ Լսվում էր միայն, թե ինչպես է տկտկում պատի ժամացույցը՝ հաշվելով այն վայրկյանները, երբ նա ստիպված կլինի ընտրություն կատարել։

— Դու չափազանցնում ես, — վերջապես քամեց նա, բայց ձայնն արդեն այդքան վստահ չէր հնչում։ — Մոտոցիկլետը խաղալիք է։ Իսկ մայրս… դա մայրս է։

— Մայրը, ում եկամուտն ավելի շատ է, քան քրոջդ աշխատավարձը, որովհետև նա կենտրոնում երկու սենյականոց տուն է վարձով տալիս, — մեղմ հիշեցրի ես։ — Պաշ, ես օգնելուն դեմ չեմ։ Ես դեմ եմ, որ մեզ օգտագործում են։

Նա բլոկնոտը նետեց բազմոցին ու գնաց ննջարան։ Ամբողջ երեկո մենք չխոսեցինք։

Պաշայի հեռախոսը շարունակում էր տատանվել պահարանի վրա. Տամարա Պետրովնան նախապատրաստական աշխատանքներ էր տանում։ Ես գիտեի, որ հիմա այնտեղ պատմություններ են հյուսվում այն մասին, թե ինչ հաշվենկատ եմ ես և ինչքան բախտը չի բերել նրա՝ կնոջ հարցում։

Առավոտյան նա ինձնից շուտ արթնացավ։ Լսում էի, թե ինչպես է խոհանոցում երկար խոսում ինչ-որ մեկի հետ։ Ձայնը խուլ էր, հոգնած։

ՀԱՎԱՔՈՎԻ ՍԵՂԱՆ

Ծննդյան օր։ Շաբաթ։

Ցերեկվա ժամը երկուսին մեր ամառանոցի դարպասները բաց էին։ Ես սփռոցը գցեցի, դասավորեցի ափսեները։ Ուտելիքից միայն բանջարեղենային աղցանով մեծ թասն էր, ջեռոցում եփած կարտոֆիլն ու հավը, որը ես ինքս էի մարինացրել։ Ոչ մի խավիար, ոչ մի ճոխություն։ Պարզ, հասկանալի ուտելիք։

Առաջինը եկավ հորաքույր Վալյան՝ Սարատովից։ Նա դուրս եկավ տաքսիից՝ կրծքին սեղմած մի հսկայական տոպրակ։

— Օլյուշկա, բարև, — նա շփոթված ժպտաց։ — Տամարան ինձ զանգել էր… գոռգոռում էր ինչ-որ փողերի մասին։ Ես ոչինչ չհասկացա, բայց, ահա, կարկանդակներ եմ թխել՝ կաղամբով ու ձկով։ Դատարկաձեռն չգայի, չէ՞։

Ես գրկեցի նրան։ Հորաքույր Վալյան միակն էր, ով երբեք ոչինչ չէր խնդրում։

Հետո մոտեցան Պաշայի եղբայրն ու կինը։ Նրանք լուռ բեռնախցիկից հանեցին երկու տոպրակ՝ հյութերով ու մրգերով, և մի տուփ խմորեղեն՝ լավ հրուշակարանից։

— Լսիր, Օլ, — տագրս մոտեցավ ինձ, մինչ ես դասավորում էի սպասքը։ — Մերը մեզ, իհարկե, լավ հարյուրը դրեց։ Բայց ես ու Լենկան մտածեցինք… մենք իսկապես սովորել ենք, որ ամեն ինչ պատրաստի է լինում։ Անհարմար է ինչ-որ։ Վերցրու, — նա ինձ մեկնեց ծրարը։ — Այստեղ հինգ հազարն է, ոնց ասել էիր։

Ես գլուխս տարուբերեցի՝ հրելով նրա ձեռքը։

— Պետք չէ, Սերյոժ։ Դուք արդեն մթերք բերել եք։ Դա բավական է։

Ժամը երեքին գրեթե բոլորը հավաքվել էին։ Սեղանը խայտաբղետ ստացվեց, բայց անսպասելիորեն հարուստ. մեկը թթու էր բերել, մյուսը՝ միս խորովածի համար, երրորդը՝ տնական տորթ։

Չկար միայն Տամարա Պետրովնան։

ԹԱԳՈՒՀԻՆ՝ ԱՌԱՆՑ ՇՔԱԽՄԲԻ

Նա եկավ վերջում։ Իջավ տաքսիից (իհարկե, կոմֆորտ դասի)՝ շրթունքները սեղմած ու դատարկաձեռն։ Վիրավորված արժանապատվությամբ մոտեցավ սեղանին ու նստեց իր սովորական տեղում՝ գլխավերևում։

— Դե ինչ, — բարձր ասաց նա, երբ անհարմար դադար առաջացավ։ — Տեսնենք, թե ինչով է մեզ այսօր հյուրասիրելու «աղքատ ազգականը»։ Հասանք։ Տղան բիզնեսմեն է, իսկ մայրը պիտի իր հացի կտորով գա։

Հյուրերը քարացան։ Առաջ բոլորը կծիծաղեին, կպաշտպանեին կատակը։ Բայց այսօր մթնոլորտն այլ էր։ Մարդիկ տեսնում էին, որ սեղանը լիքն է, որ յուրաքանչյուրն իր ներդրումն է ունեցել, և դա ստեղծում էր բոլորովին այլ՝ միասնականության ջերմ զգացում։

Այս միջավայրում սկեսուրիս պահանջները շատ կոպիտ ու տհաճ հնչեցին։

— Մամ, — Պաշան վեր կացավ։ Նա հանգիստ տեսք ուներ, բայց ես տեսնում էի, թե ինչպես է սեղմում պատառաքաղը։ — Հերի՛ք է։

Տամարա Պետրովնայի շունչը կտրվեց։

— Ի՞նչը «հերիք է»։ Դու մորդ բերա՞նն ես փակում։ Հանուն սրա՞…

— Հանուն իմ ընտանիքի, — պնդեց նա։ — Ես ու Օլյան հաշվել ենք բյուջեն։ Անցած տարի մենք քո ցանկությունների վրա այնքան ենք ծախսել, որ կարելի էր նոր տեխնիկա գնել։ Ես դեմ չեմ օգնելուն, մամ։ Եթե առողջության համար է պետք կամ օգնություն՝ մենք միշտ կողքիդ ենք։ Բայց բանկետներ մենք այլևս չենք հովանավորելու։ Բանկոմատը փչացել է։ Ընդմիշտ։

Սկեսուրս կարմրեց։ Նա բացում ու փակում էր բերանը՝ հայացքով աջակցություն փնտրելով հյուրերի մեջ։ Նա նայում էր բոլորին, բայց մարդիկ փախցնում էին աչքերը, աղցան էին լցնում, խմիչք էին լցնում։ Ոչ ոք չէր ուզում խառնվել։

— Ախ այդպե՞ս, — նա կտրուկ վեր կացավ՝ քիչ էր մնում շուռ տար աթոռը։ — Դե մնացե՛ք ձեր ժլատության հետ։ Ոտքս այլևս այստեղ չի լինի։

Նա սպասում էր, որ իրեն կսկսեն պահել։ Որ Պաշան կվազի հետևից, որ ես կսկսեմ ներողություն խնդրել։

Բայց ես նստած հանգիստ վարունգ էի կտրատում։ Պաշան կանգնած էր ու մորը նայում էր ծանր, հասուն հայացքով։

— Ես քեզ համար տաքսի կկանչեմ, մամ, — ցածրաձայն ասաց նա։

ԵՐԱԶԵԼՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔԸ

Երեկոն զարմանալիորեն հոգեհարազատ անցավ։ Առանց լարվածության, առանց «տանտիրուհու առատաձեռնության» մասին պարտադիր կենացների։

Մենք երգում էինք կիթառի տակ, ուտում էինք հորաքույր Վալյայի կարկանդակները (դրանք հրաշալի էին), ծիծաղում էինք։ Ես երկար տարիների ընթացքում առաջին անգամ իմ տոնին ինձ ոչ թե սպասուհի էի զգում, այլ՝ տանտիրուհի։

Տամարա Պետրովնան խոստումը պահեց. գրեթե երեք ամիս ոտքը մեր տուն չդրեց։ Նա զանգում էր մյուս որդիներին, բողոքում «կնամոլ Պաշկայից» ու հարսից։

Բայց փող չէր խնդրում. եղբայրները պարզապես այդքան գումար չունեն, իսկ վստահության լիմիտը սպառված է։

Հետո նա, իհարկե, հայտնվեց։ Սկզբում՝ զանգեր առողջության մասին, հետո՝ մթերք բերելու խնդրանքներ։ Մենք տանում ենք։ Դեղորայք, ուտելիք։ Բայց առձեռն փող այլևս չենք տալիս։

Եվ, գիտե՞ք, զարմանալի բան. նրա ինքնազգացողությունը լավացավ, իսկ ցանկությունների ցուցակը կրճատվեց՝ հասնելով իրական կարիքների։

Երեկ ես ու Պաշան մտանք մոտոսրահ։ Նա պտտվում էր այն նույն «ճապոնացու» շուրջը, շոյում էր փայլուն բաքը, ու աչքերը վառվում էին, ինչպես փոքր տղայի։

— Վերցնու՞մ ենք, — հարցրի ես։

— Վերցնում ենք, — ժպտաց նա ու ամուր սեղմեց ձեռքս։

Ես նայում էի նրան ու մտածում. երբեմն ընտանիքը պահպանելու համար պետք է պարզապես ժամանակին փակել դրամարկղը։

Սերը, ախր, չի վաճառվում։ Իսկ այն, ինչ վաճառվում է, սեր չէ, այլ՝ կենցաղային ծառայություն։ Եվ դրա համար ես այլևս վճարելու մտադրություն չունեմ։

Իսկ դուք կկարողանայի՞ք այդպես վարվել։ Հաշիվ ներկայացնել լավ վերաբերմունքի համար ու փակել «առատաձեռնության ատրակցիոնը»՝ ռիսկի դիմելով վատը դառնալ բոլորի համար։ Թե՞, այնուամենայնիվ, վատ խաղաղությունը լավ է բարի պատերազմից։ Գրեք, քննարկենք։ 👇