Առավոտյան թուքից թրջված բարձով արթնանալը կարող է զուտ ֆիզիկական խնդիր թվալ։ Սակայն այն կարող է նաև արտացոլել թաքնված հոգեբանական գործոններ։
Թեև քնի ընթացքում երբեմնի թուքահոսությունը նորմալ է, դրա հաճախակի կրկնությունը կարող է վկայել սթրեսի, տագնապի կամ հոգեկան առողջության այլ խնդիրների մասին։ Այս ամենն իր հերթին ազդում է ձեր քնի ռեժիմի և ընդհանուր բարեկեցության վրա։

1. Սթրես և տագնապ
Սթրեսի և տագնապի բարձր մակարդակը կարող է ազդել ձեր նյարդային համակարգի վրա և փոխել քնի որակը։ Երբ միտքը լարված է, քնի ցիկլերը կարող են խանգարվել, կամ դուք կարող եք քնել այնպիսի դիրքերով, որոնք մեծացնում են թուքահոսության հավանականությունը։
Տագնապը կարող է նաև հանգեցնել գիշերային բերանային շնչառության, ինչը նպաստում է բերանից թուքի արտահոսքին։
2. Հոգեկան առողջության հետ կապված քնի խանգարումներ
Հոգեբանական խնդիրները հաճախ դրսևորվում են քնի խանգարումներով։ Քրոնիկ սթրեսը, խուճապային խանգարումները կամ դեպրեսիան կարող են անհանգիստ գիշերների, ընդհատվող քնի կամ մկանների չափազանց մեծ լարվածության պատճառ դառնալ։
Երբ ձեր քունն անկանոն է, մարմինը կարող է այնքան էլ արդյունավետ չկուլ տալ թուքը, ինչի հետևանքով էլ արթնանում եք թաց բարձով։
3. Մղձավանջներ և գիշերային սարսափ
Հաճախակի մղձավանջները կամ գիշերային սարսափները, որոնք հաճախ կապված են տագնապի կամ չլուծված հուզական կոնֆլիկտների հետ, կարող են քնի ընթացքում ֆիզիկական արձագանքներ առաջացնել։
Այս լարված դրվագների ընթացքում թքարտադրությունը կարող է ավելանալ, ինչը հանգեցնում է թուքահոսության։ Մարդիկ, ովքեր հանկարծակի արթնանում են մղձավանջից, կարող են նկատել, որ բարձը թաց է՝ չհիշելով պատճառը։
4. Բրուքսիզմ և բերանի խոռոչի սովորություններ
Սթրեսն ու տագնապը կարող են նաև նպաստել բրուքսիզմի (ատամների կրճտացում) կամ գիշերային այլ բերանային սովորությունների առաջացմանը։
Այս վիճակները կարող են խանգարել կլման նորմալ ռեֆլեքսներին՝ պատճառ դառնալով, որ թուքը կուտակվի բերանում և արտահոսի բարձի վրա։ Ժամանակի ընթացքում սա կարող է դառնալ հոգեկան լարվածության հետ կապված կրկնվող սովորություն։
5. Դեպրեսիայի և քնի փոփոխությունների կապը
Դեպրեսիան հաճախ ազդում է թե՛ քնի որակի, թե՛ քնի դիրքի վրա։ Դեպրեսիվ դրվագներ ունեցող մարդիկ կարող են քնել այնպիսի դիրքերով, որոնք ավելի հավանական են դարձնում թուքահոսությունը, օրինակ՝ երկար ժամանակ պառկել կողքի կամ փորի վրա։
Բացի այդ, դեպրեսիայի հետ կապված ախորժակի փոփոխությունները, դեղորայքը կամ հոգնածությունը նույնպես կարող են ազդել թքարտադրության վրա։
Ի՞նչ կարող եք անել
- Կառավարեք սթրեսը։ Գիտակցվածության մեդիտացիան (Mindfulness), խորը շնչառական վարժությունները կամ յոգան կարող են օգնել թուլացնել գիշերային լարվածությունը և բարելավել քնի որակը։
- Հաստատեք քնի ռեժիմ։ Ամեն օր նույն ժամին քնելն ու արթնանալն օգնում է վերահսկել քնի ցիկլերը և կարող է նվազագույնի հասցնել թուքահոսությունը։
- Դիմեք խորհրդատվության։ Հոգեթերապիան կամ կոգնիտիվ-վարքաբանական թերապիան (ԿՎԹ) կարող են անդրադառնալ քնի վրա ազդող տագնապի, դեպրեսիայի կամ տրավմայի խորքային պատճառներին։
- Հանգստացեք քնելուց առաջ։ Սահմանափակեք էկրանային ժամանակը և զբաղվեք հանգստացնող գործողություններով, ինչպիսիք են ընթերցանությունը կամ հանգիստ երաժշտություն լսելը՝ մտավոր գերակտիվությունը նվազեցնելու համար։
- Այցելեք քնի մասնագետի։ Եթե թուքահոսությունը մշտական է կամ ուղեկցվում է քնի այլ խանգարումներով, քնի հետազոտությունը կարող է օգնել բացահայտել հոգեբանական կամ ֆիզիոլոգիական պատճառները։
Եզրակացություն
Առավոտյան հաճախակի թուքահոսությունը միշտ չէ, որ զուտ ֆիզիկական խնդիր է և կարող է արտացոլել ձեր հոգեկան ու հուզական վիճակը։
Սթրեսը, տագնապը, դեպրեսիան և քնի խանգարված ռեժիմը՝ այս բոլորն ազդում են այն բանի վրա, թե ինչպես է ձեր օրգանիզմը գործում հանգստի ժամանակ, ներառյալ՝ թքի կառավարումը։
Այս նշաններին ուշադրություն դարձնելը և հոգեբանական գործոնների լուծումը կարող են բարելավել թե՛ ձեր հոգեկան առողջությունը, թե՛ քնի որակը՝ թույլ տալով ձեզ ամեն առավոտ ավելի թարմ և հավասարակշռված զգալ։







