Օրը մոխրագույն էր ու ցուրտ, կարծես ինքը՝ եղանակն էր կիսում ընտանիքի վիշտը։ Սևազգեստ մարդիկ լուռ կանգնած էին թարմ փորված գերեզմանի շուրջ, լսվում էր միայն աղոթքների շշուկ ու հեկեկոց։ Տարեց տղամարդու հուղարկավորությանը հավաքվել էր գրեթե ողջ գյուղը։
Նրա չորս որդիները՝ ավագ Արմենը, նրանից հետո՝ Դավիթը, Հրանտը և ամենակրտսերը՝ Սարգիսը, մոտեցան դագաղին։ Նրանցից յուրաքանչյուրի դեմքին լարվածություն կար։
— Ամուր բռնեք, եղբայրնե՛ր, հայրը կուզենար, որ մենք դա միասին անեինք, — ասաց Արմենը՝ ուղղելով ձեռքը բռնակի վրա։
— Բարձրացնում ենք մեկ, երկու, երեք, — գլխով արեց Դավիթը, թեև նրա ձայնը դողում էր։
Հոր հուղարկավորության ժամանակ որդիներն անսպասելիորեն գցեցին դագաղը, իսկ հետո հանկարծ նկատեցին, որ ներսում ինչ-որ բան շարժվում է
Նրանք ծանր կաղնե դագաղը բարձրացրին ուսերին և մի քանի քայլ արեցին խոնավ հողի վրայով։ Բայց հանկարծ ինչ-որ բան նրանց սասանեց։ Դագաղը թեքվեց, և նախքան նրանք կհասցնեին արձագանքել, ծանր փայտը խուլ ձայնով գետնին ընկավ։
— Տեր աստված, — ճչաց կանանցից մեկը։
Ամբոխը շունչը պահեց, իսկ եղբայրների մայրը՝ թոշնած ու հոգնած, ծնկի իջավ ուղիղ ցեխի մեջ։ Նա դեմքը ձեռքերով փակեց և բղավեց.
— Սա նշան է։ Սա սարսափելի նշան է։ Նրա հոգին հանգիստ չի գտնի։
— Մա՛մ, մի՛ արա, — մոտ վազեց Սարգիսը, բայց բոլորի հայացքներն արդեն հառած էին դագաղին։
Բայց հանկարծ ներկաները մի սարսափելի բան նկատեցին։ Դագաղի կափարիչը կարծես թե թեթևակի ցնցվեց։
— Դու տեսա՞ր, — շշնջաց Դավիթը՝ մեկ քայլ ետ գնալով։
— Ինձ թվաց… — պատասխանեց Արմենը, բայց նրա ձայնը դողդողաց։
Կափարիչը նորից ցնցվեց։ Այս անգամ՝ ակնհայտորեն։ Մի քանի հոգի ճչացին։
— Այնտեղ ինչ-որ մեկ կա, — բղավեց Հրանտը։
— Դա հնարավոր չէ, — Արմենը բռնեց կափարիչի եզրից, բայց ձեռքերը դողում էին։
Ուժերը հավաքելով՝ եղբայրները բարձրացրին կափարիչը և տեսածից քարացան։
Հոր հուղարկավորության ժամանակ որդիներն անսպասելիորեն գցեցին դագաղը, իսկ հետո հանկարծ նկատեցին, որ ներսում ինչ-որ բան շարժվում է
Ներսում ինչ-որ բան շարժվեց, և հանկարծ դագաղից դուրս սողաց մի գեր սև օձ։ Նա բարձրացրեց գլուխը, սուլեց՝ օղակ-օղակ ոլորվելով։
— Անիծվի, — ետ քաշվեց Դավիթը։
Կանայք ճչացին, ինչ-որ մեկը խաչակնքվեց։ Մայրը, ծնկների վրա կանգնած, լայն բացված աչքերով նայում էր օձին և շշնջում.
— Ես գիտեի… ես զգում էի… սա նախանշան է…
— Հեռացրե՛ք նրան այստեղից, — բղավեց տղամարդկանցից մեկը։
Բայց օձը չէր շտապում հեռանալ։ Նա ոլորվում էր ուղիղ դագաղի սպիտակ ներդիրի վրա։
— Սա… սա հայրը միշտ ասում էր, որ օձերը պահպանում են կենդանիների և մահացածների աշխարհների սահմանը, — հոգոց հանեց Սարգիսը՝ գունատ, ինչպես կտոր։
— Բավակա՛ն է հիմարություններ, փա՛կ դագաղը, — կտրեց Արմենը, բայց նրա ձեռքերը չէին ենթարկվում։
Ամբոխը կանգնած էր մեռելական լռության մեջ։ Ինչ-որ մեկը լալիս էր, ինչ-որ մեկը աղոթում, իսկ ինչ-որ մեկը նայում էր սարսափելի հետաքրքրությամբ։
Հոր հուղարկավորության ժամանակ որդիներն անսպասելիորեն գցեցին դագաղը, իսկ հետո հանկարծ նկատեցին, որ ներսում ինչ-որ բան շարժվում է
Օձը դանդաղ սողաց ցած՝ թաքնվելով խոտերի մեջ, կարծես անհետանալով նույնքան հանկարծակի, որքան հայտնվել էր։
— Նա գնաց… — շշնջաց Դավիթը։
— Բայց ինչո՞ւ… ինչպե՞ս հայտնվեց այնտեղ, — հարցրեց Հրանտը՝ նայելով եղբայրներին։
Մայրը դեռ շարունակում էր շշնջալ իրեն.
— Սա նշան էր… ուրեմն, նա ուզում էր ինչ-որ բան ասել մեզ գնալուց առաջ…
Եվ ոչ ոք չգիտեր՝ պատահակա՞ն էր դա, թե՞ ինչ-որ այլ բան։
