Օլյան ուշ ամուսնացավ։ Բոլոր ընկերուհիները վաղուց ամուսնացել էին, ոմանք նույնիսկ մեկից ավելի անգամ։ Շատերի ավագ երեխաները արդեն դպրոց էին գնում։
Տղամարդկանց ուշադրությունից զուրկ չէր։ Գեղեցիկ, բարեկազմ, խնամված էր։ Նրանք, ովքեր հավանում էին Օլյային, ինչպես հաճախ է պատահում, նրան դուր չէին գալիս։
Իսկ ամուսնանալ շատ էր ուզում՝ աներկրային փոխադարձ սիրով։ «Սպասիր, մի շտապիր, մի սխալվիր։ Երջանկությունը կգա»,— ասում էր մայրը, երբ Օլյան սկսում էր հիստերիայի մեջ ընկնել անկայուն անձնական կյանքի պատճառով։
«Մայրիկը իհարկե ճիշտ է։ Բայց սպասելուց հոգնել եմ»։ Ցանկանում էր ամեն ինչ և միանգամից։
Ի՞նչ կլինի, եթե իր կյանքում այդ մեկը չհայտնվի։ Ի՞նչ կլինի, եթե նրան արդեն վերցրել են, ամուր և հուսալի կապել իրենց հետ։ Այնքան էր ուզում շուտ դնել ամուսնական մատանին, որ բոլոր հարազատներն ու ծանոթները վերջապես հանգիստ թողնեն՝ չհարցնելով, թե ե՞րբ է Օլյան վերջապես ամուսնանալու։ Ժամացույցը խփում է, ժամանակը գնում է։ Սիրահարվեց, ամուսնացավ։
Վարդագույն ակնոցները կոտրվեցին հենց հարսանեկան քայլերգից հետո։ ինքն իրեն համոզում էր, որ նրանք պարզապես հարմարվում են միմյանց, և ամեն ինչ լավ կլինի։ Բայց ժամանակն անցնում էր, իսկ իրավիճակը միայն վատանում էր։
Որդու ծնվելու հետ խնդիրներն աճում էին, ինչպես ձնագունդ։ Նա ամուսնալուծության դիմում ներկայացրեց և գնաց մոր մոտ ապրելու։ Հոգնածություն, դժգոհություն, նեղացածություն, նվաստացում, փողի պակաս։
Այս ամենը Օլյային դարձրեց անժպիտ և դյուրագրգիռ։ «Լսիր, գնա արձակուրդ հարավ, հանգստացիր։ Ես կմնամ Կոլյայի հետ»,- մի անգամ ասաց մայրը։
«Ո՛չ, ինչպե՞ս դու նրա հետ։ Այո, և ես չեմ կարող առանց ձեզ»,— դիմադրում էր Օլյան։ «Կհաղթահարեմ, մի՛ անհանգստացիր։ Քեզ հարկավոր է հանգստանալ։
Կարևոր է, որ արևայրուք ստանաս, մեկ շաբաթ քեզ համար ապրես»,— չէր զիջում մայրը։ Օլյան արձակուրդ վերցրեց և թավշյա սեզոնին գնաց Օդեսա։ Աշնանային ցեխից կարծես սուզվեց քնքուշ, տաք ծովի մեջ։
Որդու կարոտը խոշտանգում էր նրան, օրվա մեջ մի քանի անգամ զանգում էր։ Անհանգստանում էր, թե ինչպես է մայրը հաղթահարում շարժուն և աշխույժ երեքամյա տղային։ Մի անգամ լողափից տուն գնալիս ձմերուկ գնեց…
Հյուրանոցի ճանապարհին նա պատկերացնում էր, թե ինչպես է խշխշոցով կտրելու հաստ կեղևը, ներշնչելու թարմ բույրը, ատամներով խրվելու հյութեղ, քաղցր պտղամսի մեջ։ Նա ծանր «տորպեդոն» տանում էր իր առջևից՝ սեղմելով փորին։ Ընդառաջ նրան երիտասարդների աղմկոտ խումբ էր գալիս։
Օլյան մի կողմ քաշվեց, որպեսզի նրանք չդիպչեն, բայց մի տղամարդ հետևից բախվեց նրան։ Անսպասելիությունից Օլյայի հոգնած, անշարժացած ձեռքերից ընկավ ձմերուկը։ Այն խշխշոցով կոտրվեց ասֆալտի վրա՝ Օլյային և ամբողջ ընկերությանը ցողելով հասուն պտղամսի շիթերով…։
Երիտասարդները թափահարում էին իրենց հագուստը, բարձր և կոպիտ հայհոյում էին։ – Օյ, ներողություն,- արդարանում էր Օլյան՝ կանգնած մայթին՝ ձմերուկի հյութի մեջ ընկած կեղևների բեկորների վրա։ Օլյան մտածում էր, թե արդյոք մեծ ամբողջական կտոր վերցնի, քանի որ կարեկցում էր՝ այն թողնելու համար։
- Ես եմ մեղավորը, ներեցե՛ք,- լսեց տղամարդու ձայնը կողքից։ – Գիտե՞ք ինչ, ես հիմա կգնամ և ձեզ համար նոր ձմերուկ կգնեմ, իսկ դուք մի՛ գնացեք, այստեղ սպասեք ինձ,- առաջարկեց տղամարդը՝ հայացքը մեղավոր։ Օլյան ուզում էր սուր պատասխանել, հրաժարվել։
Ինքն էլ էր մեղավոր, պետք է ավելի ամուր բռներ իր բեռը։ Բայց հետո մտածեց՝ ինչո՞ւ, իսկապես, հրաժարվել։ – Լավ,- ասաց նա,- ես կսպասեմ այն նստարանին,- ցույց տվեց ձեռքով մի փոքր ավելի հեռու գտնվող նստարանը։ – Ես հիմա կգամ, մի ակնթարթում,- ժպտաց տղամարդը և արագ հեռացավ։
- Միայն սպասեք, մի՛ գնացեք,- բղավեց նա՝ հեռանալով զգալի հեռավորության վրա։ – Իհարկե կսպասեմ,- մտածեց Օլյան՝ ափսոսանքով նայելով ասֆալտի վրա ջարդված ցանկալի ձմերուկին։ Նա հոգոց հանեց, շրջանցեց այն և նստեց նստարանին։
Ձմերուկ ուզում էր, բայց ինքնուրույն ծանրություն տանել՝ ոչ։ Նա նայում էր անցորդներին։ Ահա մի ընտանիքի հայր է տանում շերտավոր «տորպեդո», երիտասարդ մայրը իր առջևից քշում է մանկական սայլակը, որում գլուխը վեր պահած նստած է մի աղջիկ և աչքը չի կտրում ձմերուկից։
Օլյան հերթական անգամ դժգոհեց իր չստացված ամուսնությունից։ – Ահա և ես,- շեղեց նրան մտորումներից ուրախ, հևիհև տղամարդը։ Կարմրած դեմք, քրտինք ճակատին։
Վազել, շտապել էր։ Ձեռքերում պահում էր մի «տորպեդո», որն ավելի մեծ էր, քան այն, որը ընկած էր ասֆալտին։ – Ու՞ր տանեմ,- պատրաստակամորեն հարցրեց նա։
- Արի՛։ Օլյան բարձրացավ և ուղղեց զգեստը։ Տղամարդը քայլում էր կողքից։
Մի որոշ ժամանակ նրանք լուռ էին։ – Ես Դիման եմ։ Իսկ քո անունը ո՞նց է,- սկսեց նա։
- Օլյա։ Անտարբեր պատասխանեց նա՝ փորձելով լինել քաղաքավարի։ Ամեն դեպքում, նա ձմերուկ էր գնել նրա համար։
- Իսկ դուք որտեղի՞ց եք։ – Ես Կիևից եմ։ Օլյան լուռ մնաց։ – Ինչի՞ համար։ Ի՞նչ տարբերություն, թե որտեղից է նա։ Նա կին ունի, երկու երեխա կամ ամուսնալուծված է, ալիմենտ է վճարում։
Ամեն ինչ ինչպես միշտ։ – Մատանի չկա, ուրեմն դուք ամուսնացած չեք,- չէր հանդարտվում նոր ծանոթը։ Օլյան ավտոմատ կերպով նայեց նրա ձեռքերին…
- Ինչպես տեսնում եմ, դուք նույնպես։ Հարավում բոլորը չամուսնացած են և չսիրահարված,- սրամիտ ասաց նա։ – Ինչի՞ եք այդպես ասում։ Ես իսկապես ամուսնացած չեմ։
Մի կնոջ հետ էի ապրում, բայց նա ինձանից հեռացավ՝ իմ լավագույն ընկերոջ մոտ։ Հետո սկսեցի բոլոր կանանցից խուսափել։ Ասել կուզեմ, կաթից այրվելով… Օլյան ավելի ուշադիր նայեց նրան, մարզված, սևահեր, բավականին գրավիչ էր….
Լրիվ հակառակն էր իր նախկին ամուսնու։ – Մի՛ նայեք ինձ այդպես։ Իմ տարիքի չամուսնացած տղամարդը, ավելի շուտ թերություն է, քան առավելություն։
- Ահա իմ հյուրանոցը։ Օլյան կանգ առավ։ – Արի՛, կուղեկցեմ մինչև սենյակ, ձմերուկը ծանր է։
Զարմանում եմ, թե ինչպես եք այդպիսին հանել։ Ամեն ինչ ինքնո՞ւրույն։ Սրամիտ երանգներ լսվեցին նրա ձայնում։ Օլյան առաջ գնաց՝ ճանապարհ ցույց տալով, առանց պատասխանելու նրա դիտողությանը։ – Այո, այդպես է,- մտածեց նա իր մտքում։
- Ուշադիր է։ Նրանք բարձրացան սանդուղքներով երրորդ հարկ։ Օլյան բացեց իր համարի դուռը և մի կողմ քաշվեց՝ թույլ տալով Դիմային մտնել սենյակ։
- Եկեք միանգամից լոգարան, ես այն կլվանամ,- ասաց Օլյան և բացեց կողքի դուռը։ Մի ակնթարթ նա դռան շեմին կանգնեց, իսկ հետո վճռականորեն մտավ ներս։ Շուտով ձմերուկը պատվավոր տեղ զբաղեցրեց սուրճի սեղանին, իսկ Դիման կանգնած էր կողքին։
- Եկեք ձմերուկը փորձենք։ Կտրիր։ Օլյան դարակից հանեց դանակն ու ափսեները։
Դիման դանակը խրեց հաստ կեղևի մեջ, որը զնգաց։ Սենյակը լցվեց թարմ ձմերուկի բույրով։ Ձմերուկն անսովոր քաղցր էր։
Պտղամիսը հալվում էր բերանում։ Հյութը հոսում էր կզակներով ու ձեռքերով։ Նրանք երկուսն էլ միաժամանակ ասացին «ըմմմ» և ծիծաղեցին։
- Ամեն ինչ, կերա։ Դիման վեր կացավ սեղանից և գնաց լոգարան՝ լվացվելու։ Երբ նա դուրս եկավ, Օլյան կանգնած էր պատուհանի մոտ։
Նա մոտեցավ և պարզապես համբուրեց նրա քաղցր, ձմերուկի բույրով շուրթերը։ – Իսկ ինչու՞ ոչ։ Եթե հանգստանալ, ապա հանգստանալ,- մտածեց նա՝ չհրելով, վայելելով պահը և հաճելի համբույրը։ Նա հեռացավ նրա շուրթերից և ուղիղ և հարցական հայացքով նայեց աչքերի մեջ։
- Մնա՛,- պարզապես ասաց Օլյան։ Օրերը շատ արագ անցան։ Նա զանգում էր տուն։
Մայրը, դստեր ուրախ, երջանիկ ձայնից հասկացավ, որ Օլյան սիրավեպ ունի։ Ուրախանում էր, բայց նաև անհանգստանում։ Մի՛ թե նորից դժբախտության մեջ ընկնի…
Օլյան վերադարձավ Կիև՝ արևայրուք ստացած և մի փոքր տխուր։ Երբ Կոլյան քնեց, խոհանոցում մորը առանց մանրամասների պատմեց հանգստի մասին։ – Ամեն ինչ լավ է, մամ։
Հանգստացա։ Այո, հանդիպեցի։ Բայց հետո յուրաքանչյուրը կգնա իր ճանապարհով,- պատասխանեց նա մոր հարցին Դիմայի մասին։ – Կուրորտային սիրավեպերն արագ են ավարտվում, մայրիկ։ Բայց գոնե զանգել խոստացե՞լ էր։
Մայրը կնճռոտ ձեռքով ծածկեց դստեր ձեռքը։ – Ինչի՞ համար։ Բոլոր տղամարդիկ խոստումներ են տալիս և երբեք չեն կատարում դրանք։ Քեզ չի՞ կարելի դա իմանալ,- Օլյան թոթվեց ուսերը։
Նա դուրս եկավ աշխատանքի և ուրախանում էր դրանով։ Այնքան գործեր էին կուտակվել, որ հիշողություններին ժամանակ չկար։ Մի անգամ նրանց բաժնի պետը հավաքեց ամբողջ կոլեկտիվը և ներկայացրեց իր իրավահաջորդին։
Ինքը բարձրացել էր պաշտոնով։ Օլյան անմիջապես ճանաչեց նրան՝ Դիմային։ Սիրտը սկսեց արագ բաբախել։
Նրա մարմինը տաքացավ։ Այտերը պատվեցին դավաճանական կարմրությամբ։ Նա փորձեց թաքնվել գործընկերների թիկունքում…
Շուտով բոլոր աշխատակիցները հեռացան իրենց աշխատատեղեր։ Օլյան անհամբեր սպասում էր, որ դուրս գա աշխատասենյակից, բայց չէր ուզում հրել՝ ուշադրություն գրավելով։ – Ես ուզում եմ ձեզ խորհուրդ տալ Օլգա Իգորևնային։
Փորձառու և գիտակ մասնագետ է։ Արդեն դռան մոտ նրան հասավ պետի ձայնը։ Օլյան քարացավ, իսկ հետո վճռված վերադարձավ սեղանի մոտ։
Դմիտրին զարմանքով բարձրացրեց հոնքը, այլևս ոչ մի կերպ չցուցադրելով, որ նրանք ծանոթ են։ – Նա իմ պետն է։ Լավ գործեր են։
Իսկ հիմա ինչպե՞ս աշխատել, ապրել,- մտածեց Օլյան և ուժով ժպտաց։ – Դե, դուք այստեղ շփվեք, իսկ ես պետք է դեռ որոշ գործեր կարգավորեմ։ Նախկին, արդեն պետը դուրս եկավ աշխատասենյակից։
- Ես չգիտեի, անկեղծ եմ ասում, բայց ուրախ եմ։ Դուք հեռացաք, և ես… – Դժոխք, ես չգիտեմ, թե ինչ ասել։ Սա ճակատագիր է։
Այսպիսի զուգադիպություններ չեն լինում,- բացականչեց Դմիտրին և նայեց Օլյային։ – Կուրորտային սիրավեպերը հազվադեպ են վերածվում ամուր հարաբերությունների։ Եկեք շփվենք աշխատանքի շրջանակներում…
Օլյան աչքը չկտրեց։ – Եվ ձևացնենք, որ բոլորովին անծանոթ ենք։ Կարծես հարցնելով, կարծես համաձայնվելով, ասաց Դմիտրին։
- Հենց այդպես։ Օլյան նայեց պատուհանից դուրս՝ մռայլ, գրեթե մերկ ծառերին՝ աշնանային մոխրագույն երկնքի ֆոնին։ – Ես ուզում եմ, որ դու իմանաս, որ ես պատրաստ եմ ավելիին,- հանգիստ ասաց Դմիտրին։
- Կտեսնենք։ Օլյան վեր կացավ սեղանից։ – Հարցեր լինեն՝ կանչեք, Դմիտրի Վլադիմիրովիչ։
Եվ դուրս եկավ աշխատասենյակից՝ կծելով շրթունքը։ Մորը չասաց, որ իր նոր պետը հարավային ռոմանտիկ հերոսն է։ Նա կսկսի երազել Օլյայի ամուսնության մասին, կպնդի ծանոթանալ։
Նա փորձում էր հանգիստ շնչել, չանհանգստանալ նրա ներկայությամբ։ Բայց երկուսին էլ վատ էր ստացվում թաքցնել իրենց զգացմունքները։ Մի հանգստյան օր, երբ Կոլյան քածուկ էր անում, որ չի ուզում մանանաի շիլա, իսկ Օլյան հոգնել էր համոզելուց, դռան զանգը հնչեց…
Մայրը գնաց բացելու։ Շուտով խոհանոց մտավ Դմիտրին՝ ձեռքին հսկայական վառ արկղ։ Կոլյան աչքերը չէր կտրում արկղից, իսկ Օլյան թռավ տեղից՝ կարծես եռացող ջուր էին շփել վրան։
Մայրը նայում էր մեկ նրան, մեկ հյուրին։ – Հի՛դա նտամայդոգա (թագավորական ճանապարհ)։- հիացած ասաց Կոլյան և ձգվեց դեպի արկղը։ – Այո, ես էլ մանկությանս ժամանակ ունեցել եմ այդպիսին։
- Իսկ քո՞նը ի՞նչ է։ – Մանանա՞ի շիլա։ Դու երջանիկ ես։ Ես արդեն մոտ երեսուն տարի է՝ չեմ կերել այդպիսին։ Նա նստեց սեղանի մոտ՝ արկղը դնելով ոտքերի մոտ։ Օլյան շիլայով ափսե դրեց հյուրի առաջ։
- Եկեք մրցենք։ Ով ավելի արագ կուտի շիլան, նա առաջինը կբացի արկղը։ Եվ Դմիտրին գդալով վերցրեց իր ափսեից։ Նրանք ուրախ թխկթխկացնում էին ափսեները…
Կոլյան նախանձով նայում էր, թե որքան շիլա է մնացել հյուրի մոտ, շտապ կերպով ուտում էր իրը։ Հետո նրանք նստած էին հատակին՝ սենյակում, հավաքում էին «ճանապարհը»։
Իսկ Օլյան ու մայրը հուզմունքով նայում էին նրանց։
- Ես կգնամ, թեյ կդնեմ,- հանգիստ ասաց մայրը և գնաց խոհանոց։ Իսկ Օլյան մոտեցավ և նստեց հատակին՝ որդու կողքին։
- Կներես, ես այլևս չեմ կարող այդպես։
Ահա, եկել եմ ծանոթանալու։ Ես ուզում եմ լինել ձեր կողքին։
Դիման հարցական և հույսով լի հայացքով նայեց Օլյային։
Իսկ Օլյան աչքերը թարմացրեց Կոլյայի վրա և ծիծաղեց։ Որդին նայում էր նրան նույն հայացքով՝ լի հույսով և լուռ խնդրանքով։
- Մայրի՛կ, խնդրում եմ։
