Օլեգը դիտմամբ ամուսնացավ Նադյայի հետ՝ Մարիային ցավ պատճառելու համար։ Նա ցանկանում էր ապացուցել, որ չի տառապում նրա դավաճանությունից հետո։ Մաշայի հետ նրանք միասին էին գրեթե երկու տարի։ Նա խենթի պես սիրում էր նրան, պատրաստ էր և երկինքը թեքել, և ամբողջ կյանքը հարմարեցնել նրա երազանքներին։ Նրան թվում էր, թե գործը դեպի հարսանիք է գնում։ Բայց Մարիայի մշտական խուսափումները ամուսնության մասին խոսակցություններից նրան նյարդայնացնում էին։
— Ինչո՞ւ է մեզ հիմա հարսանիք պետք։ Ես դեռ ինստիտուտը չեմ ավարտել, իսկ քո ֆիրմայում՝ ոչ ձուկ, ոչ միս։ Ոչ նորմալ մեքենա, ոչ սեփական բնակարան։ Եվ, անկեղծ ասած, քո քրոջ հետ նույն խոհանոցում ապրել չեմ ուզում։ Եթե այն տունը չվաճառեինք՝ կապրեինք ու խնդիր չէինք իմանա, — այսպես էր հաճախ պատասխանում Մարիան։
Օլեգը նեղվում էր, բայց խոստովանում էր. աղջկա խոսքերում ճշմարտություն կար։ Նա և քույրը՝ Օլյան, ապրում էին ծնողների բնակարանում, բիզնեսը նոր էր սկսում վերակենդանանալ, իսկ ինքը դեռ վերջին կուրսի ուսանող էր։ Ստիպված էր իր վրա վերցնել գործերի կառավարումը՝ չսպասելով դիպլոմին։ Տունը վաճառեցին Օլյայի հետ փոխադարձ համաձայնությամբ. կարևոր էր փրկել ծնողների գործը։ Կես տարում շատ պարտքեր էին կուտակվել, իսկ երկուսն էլ դեռ պետք է սովորեին։ Վաճառքը թույլ տվեց մարել բոլոր պարտավորությունները, համալրել խանութի ապրանքային պաշարները և նույնիսկ մի փոքր գումար պահեստում թողնել։
Մարիան կարծում էր, որ պետք է ապրել ներկայով, ոչ թե սպասել երևակայական վաղվան։ Նրա դիրքորոշումը, երբ բոլոր հոգսերը ծնողների ուսերին էին, հեշտ էր հնչում։ Իսկ Օլեգը մեծացավ ակնթարթորեն՝ պարտավորություններ քրոջ հանդեպ, բիզնես, կենցաղ։ Նա հավատում էր. ամեն ինչ կկարգավորվի, և՛ տուն կլինի, և՛ մեքենա, և՛ այգի։
Ոչինչ չէր կանխագուշակում դժբախտություն։ Նրանք պայմանավորվեցին կինո գնալ, և Մաշան խնդրեց չգնալ իր հետևից՝ ասելով, թե ինքը կհասնի։ Օլեգը սպասում էր նրան կանգառում, երբ հանկարծ տեսավ, որ նա մոտեցավ թանկարժեք մեքենայով։ Դուրս եկավ, նրան մի գիրք մեկնեց ու ասաց.
— Կներես, մենք այլևս միասին լինել չենք կարող։ Ես ամուսնանում եմ, — և շրջվեց դեպի մեքենան։
Օլեգը համրացավ։ Ի՞նչ կարող էր փոխվել իր բացակայության այդ մի քանի օրվա ընթացքում։ Երբ նա վերադարձավ տուն, Օլյան ամեն ինչ հասկացավ նրա դեմքից.
— Արդեն գիտե՞ս։
Նա միայն գլխով արեց։
— Նա ամուսնանում է մի հարուստի հետ։ Ինձ խնդրում էր վկա լինել, ես հրաժարվեցի։ Նա դավաճան է։ Քո թիկունքում նրա հետ շփվել…
Օլեգը գրկեց քրոջը, գլխին ձեռք տվեց.
— Հանգստացի՛ր։ Թող նա լավ լինի։ Իսկ մենք՝ է՛լ ավելի լավ։
Դրանից հետո նա մի ամբողջ օր փակվեց սենյակում։ Օլյան համոզում էր նրան դուրս գալ.
— Դե, գոնե կեր։ Ես բլիթներ եմ թխել…
Երեկոյան նա դուրս եկավ աչքերում կրակով.
— Հավաքվի՛ր։
— Ո՞ւր։ Ի՞նչ ես մտածել։
— Ամուսնանալու եմ առաջինի հետ, ով կհամաձայնի, — սառը պատասխանեց Օլեգը։
— Այդպես չի լինի։ Դա միայն քո կյանքը չէ, — իզուր էր փորձում կանգնեցնել նրան քույրը։
— Դու չես գնա՝ մենակ կգնամ, — կտրուկ ասաց նա։
Պարկում շատ մարդիկ էին շրջում։ Մի աղջիկ մատը քսում էր քունքին, մյուսը վախեցած փախավ։ Բայց երրորդը, նայելով նրա աչքերին, ասաց «այո»։
— Ի՞նչ է քո անունը, գեղեցկուհի։
— Նադեժդա։
— Նշանադրությունը պետք է տոնել։ — Եվ Նադյային ու Օլյային քաշեց սրճարան։
Սեղանի շուրջ անհարմար լռություն տիրեց։ Օլյան չգիտեր, թե ինչ ասի։ Իսկ Օլեգի գլխում վրեժի մտքեր էին բուռն։ Նա արդեն որոշել էր. ամեն ինչ կանի, որպեսզի իր հարսանիքն էլ տեղի ունենա քսանհինգին։
— Հավանաբար, լուրջ պատճառ կա, որ դուք անծանոթ աղջկա առաջարկ արեցիք, — խախտեց լռությունը Նադյան։ — Եթե դա հանկարծակի որոշում է, ես չեմ նեղվի ու կգնամ։
— Ոչ։ Դու արդեն խոսք ես տվել։ Վաղը դիմում կներկայացնենք և կգնանք ծանոթանալու քո ծնողների հետ։
Օլեգն աչքով արեց.
— Սկզբի համար եկեք դուքով խոսենք։
Ամբողջ ամիս մինչև հարսանիք նրանք ամեն օր տեսնվում էին, խոսում, ճանաչում միմյանց։
— Միգուցե կասես, թե ինչու հենց այդպես։ — մի անգամ հարցրեց Նադյան։
— Ամեն մեկն իր պահարանում իր կմախքներն ունի, — խուսափեց պատասխանից Օլեգը։
— Գլխավորը, որ չխանգարեն ապրել։
— Իսկ դու ինչո՞ւ համաձայնվեցիր։
— Պատկերացրի ինձ որպես արքայադուստր, ում թագավոր-հայրը առաջին պատահածին է ամուսնացնում։ Հեքիաթներում դա միշտ լավ է ավարտվում՝ «Նրանք երկար ու երջանիկ ապրեցին»։ Ահա թե ինչու ես ինքս ուզեցի ստուգել։
Իրականում ամեն ինչ այդքան էլ հեշտ չէր։ Մեծ սերը թողել էր կոտրված սիրտ և փոքր, թեկուզ ոչ մեծ, խնայողությունների կորուստ։ Բայց նա սովորեցրել էր մարդկանց ճանաչել։ Երկրպագուներին, ովքեր խմբերով հավաքվում էին շուրջը, Նադյան առաջին հայացքից հեռացնում էր։
Հատուկ նա չէր փնտրում նրան, բայց լավ գիտեր՝ իրեն պետք է խելացի, ինքնուրույն տղամարդ, ով ունակ է գործերի։ Օլեգի մեջ նա տեսավ վճռականություն և գործին լուրջ մոտեցում։ Եթե նա քրոջ հետ չլիներ, այլ ընկերների հետ՝ Նադյան կանցներ կողքով՝ չկանգնելով։
— Այդ դեպքում ո՞վ ես դու, արքայադուստր։ — Օլեգը մտածմտածուկ նայում էր աղջկան։ — Արքայադուստր Անճոռնի՞ն, գեղեցկուհի Վասիլիսա՞ն, թե՞ Գորտ արքայադուստրը։
— Համբուրի՛ր՝ կիմանաս, — ժպտաց նա։
Բայց ոչ համբույրներ, ոչ ավելին նրանց միջև չկար։
Օլեգն ինքն էր զբաղվում հարսանիքի նախապատրաստությամբ։ Նադյային մնում էր միայն ընտրել այն, ինչ նա առաջարկում էր։ Նույնիսկ զգեստն ու քողը գնում էր ինքը։
— Դու կլինես ամենագեղեցիկը, — կրկնում էր նա։
ԶԱԳՍ-ում, սպասելով հանդիսավոր գրանցմանը, նրանք անսպասելիորեն հանդիպեցին Մարիային և նրա փեսային։ Օլեգը ժպտաց.
— Թույլ տուր շնորհավորել քեզ, — համբուրեց նախկինին այտից։ — Եղի՛ր երջանիկ քո քայլող դրամապանակի հետ։
— Մի՛ կրկնիր կրկեսը, — նյարդայնորեն պատասխանեց Մաշան։
Նա ուշադիր գնահատեց Օլեգի ընտրյալին։ Կազմվածքով, գեղեցիկ, ոչ պարզապես գեղեցիկ՝ տպավորիչ կին։ Եվ իրեն արժանապատվորեն է պահում, կարծես թագուհի լինի։ Մաշան պարտվում էր ամեն ինչում։ Խանդը պատռում էր հոգին։ Երջանկության զգացում չկար։ Նրան չէր լքում այն զգացումը, որ նա սխալվել է և չի ստանա այն, ինչին հույս էր դրել։
Օլեգը շրջվեց դեպի Նադյան.
— Ամեն ինչ լավ է, — ձգված ասաց նա։
— Դեռ ուշ չէ կանգ առնել, — շշնջաց Նադյան։
— Ոչ։ Խաղում ենք մինչև վերջ։
Եվ միայն գրանցման սրահում, նայելով արդեն կնոջ տխուր աչքերին, Օլեգը հասկացավ, թե ինչ է արել։
— Ես քեզ երջանիկ կդարձնեմ, — արտասանելով սա՝ նա հավատում էր իր խոսքերին։
Սկսվեց ընտանեկան կյանքը։ Օլյան ու Նադյան արագ ընդհանուր լեզու գտան, լավ էին շփվում՝ լրացնելով միմյանց։ Իմպուլսիվ Օլյան սովորեց կառավարել հույզերը, իսկ Նադյան հմտորեն կարգավորեց կենցաղը և աննկատորեն բոլորին կառավարում էր։
Որպես գրագետ տնտեսագետ և հաշվապահության ու հարկերի մասնագետ՝ Նադյան արագ կարգուկանոն հաստատեց ֆինանսներում։ Կես տարի անց բացեցին երկրորդ խանութը, իսկ հետո կազմակերպեցին վարպետների բրիգադներ. հիմա նրանք ոչ միայն շինանյութ էին վաճառում, այլև զբաղվում էին վերանորոգումներով։ Շահույթը բազմապատկվեց։
Նա իսկական Վասիլիսա Իմաստուն էր՝ կարողանում էր իր գաղափարները ներկայացնել այնպես, որ Օլեգը դրանք իրենն էր համարում։ Թվում էր՝ ապրի՛ր ու ուրախացի՛ր։ Բայց Օլեգին ճնշում էր, որ չկա այն գլխապտույտ զգացումը, որը կար Մաշայի հետ։ Ամեն ինչ հավասարաչափ էր, կանխատեսելի, հանգիստ։ «Ռուտինա, — մտածում էր նա, — որը ներքաշում է ճահճի պես։ Ես նրան չեմ սիրում, դրանով ամեն ինչ ասված է»։
Նադեժդայի ջանքերի շնորհիվ նրանք դուրս եկան նոր մակարդակի՝ սկսեցին զբաղվել «բանալիով» քոթեջների կառուցմամբ։ Առաջին տունը կառուցեցին իրենց համար։
Ինչքան լավ էին գնում գործերը, այնքան հաճախ էր Օլեգը հիշում Մարիային. «Չէր կարող մի փոքր համբերել։ Կտեսներ, թե ինչ մեքենայով եմ հիմա երթևեկում։ Իսկ տունը՝ ոչ տուն, այլ պալատ»։ Նա հպարտանում էր իրենով։ Ավելի հաճախ էր մտածում. «Իսկ ի՞նչ կլինի, եթե…»։
Նադյան նկատում էր, թե ինչպես է տանջվում ամուսինը։ Նա ուզում էր սիրելի դառնալ, բայց սրտին, առավել ևս օտար սրտին, չես հրամայի։ «Ոչ բոլոր հեքիաթներն ունեն երջանիկ ավարտ», — դառնորեն մտածում էր նա, բայց, այնուամենայնիվ, հույսը չէր կորցնում՝ անունը պարտադրում էր։
Օլյան էլ էր հետևում եղբորը։
— Դու ավելին կկորցնես, քան կգտնես, — ասաց նա՝ բռնելով նրան Մաշայի սոցիալական էջում։
— Մի՛ խառնվիր։ — կտրուկ ասաց Օլեգը։
Օլգան մութ հայացքով նայեց.
— Հիմա՛ր, Նադյան քեզ անկեղծորեն սիրում է, իսկ դու խաղեր ես խաղում։
«Միայն դա է պակասում ինձ, որ երեխան ինձ ցույց տար», — եռում էր Օլեգը։ Նա ավելի ու ավելի էր ձգվում դեպի Մարիան։ Եվ նա գրեց նրան։
Մաշան բողոքում էր, որ անձնական կյանքը չի դասավորվել։ Ամուսինը նրան դուրս էր շպրտել ոչնչով։ Ինստիտուտը նա այդպես էլ չավարտեց։ Մշտական աշխատանք չունի, ծնողների մոտ չի վերադարձել, ապրում է վարձակալած բնակարանում մարզային կենտրոնում։
Մի քանի օր Օլեգը կասկածում էր. «Գնա՞լ, թե՞ արժի»։ Բայց հանգամանքները այնպես դասավորվեցին, որ նա մի քանի օրով մենակ մնաց տանը. Նադյան մեկնել էր հիվանդ տատիկի մոտ՝ գյուղ։
Նա որոշեց, հանդիպում նշանակեց։ Չելյաբինսկ էր շտապում թևերի վրա՝ ուշադրություն չդարձնելով նշաններին։ Սիրտը թրթռում էր, պատկերացնում էր, թե ինչ կասի, ուր կգնա նրա հետ։
Իրականությունը դաժան էր…
— Ի՜նչ գեղեցիկ ես, — Մաշան նետվեց նրա պարանոցը։
Չլվացված մարմնի հոտը կտրուկ հարվածեց քթին։ Նա արհամարհանքով հեռացավ.
— Մարդիկ նայում են։
— Իսկ ինձ ամեն ինչ միևնույն է։ — նա ծիծաղեց։
Կարճ կիսաշրջազգեստ, էժան դիմահարդարում, կասկածելի ծագման օծանելիք… Այս վուլգար կինը ամեն ինչով զիջում էր իր Նադյուշային. «Բայց նա նախկինում էլ էր այդպիսին։ Ինչպե՞ս ես դա չէի նկատում»։ Նա տանջվում էր՝ դիտելով, թե ինչպես է նախկին սերը խմում գարեջուրը։
— Տուր ինձ փող, ես քեզ կշնորհակալեմ, — Մաշան խաղամտորեն շրջանցեց շուրթերը։
Նա արդեն չգիտեր, թե ինչպես ազատվի նրանից։
— Կներես, գործեր ունեմ, — Օլեգը վեր կացավ սեղանից։
— Մենք էլի կտեսնվե՞նք։
— Չեմ կարծում, — Օլեգը կանչեց մատուցողին։ — Հաշիվը, խնդրում եմ։
— Ես դեռ ուզում եմ նստել, — դժգոհեց Մաշան։
— Թող աղջիկը հանգստանա այս գումարի սահմաններում, — մատուցողի թղթապանակում բավականին խոշոր թղթադրամ հայտնվեց։
Տղան հասկանալով գլխով արեց։
Տուն էր շտապում առավելագույն արագությամբ։
— Հաստա՛տ, հիմար եմ, — հանդիմանում էր իրեն Օլեգը, — Օլյան ճիշտ էր։ Ինչո՞ւ ես ընդհանրապես սա սկսեցի։ Չնայած… միգուցե իզուր չէի գնացել։
«Իսկ ես երբեք կնոջս Նադյա չեմ անվանել։ Ես չունեմ ոչ ոքի ավելի մտերիմ ու հարազատ», — կտրուկ արգելակեց՝ գիտակցելով դա։ Հինգ րոգե նստեց՝ հարսանիքի օրից ապրած տարիները գլխում պտտելով։
Օլեգը իր առջև տեսնում էր կնոջ դեմքը, նրա աչքերը՝ վառ կապույտ, թեթև մշուշով, հիշում էր, թե ինչպես է Նադյուշան ժպտում իր հայտնվելուն պես, ինչպես է նրբորեն շփում իր մազերը իր երկար, խնամված մատներով։
«Ես խոստացել էի նրան երջանիկ դարձնել», — նա շուրջը նայեց՝ հիշելով, թե որտեղ էր կանգնած, միացրեց մեքենան և, քսան կիլոմետր մայրուղով անցնելուց հետո, շրջվեց դեպի գյուղական ճանապարհը։
— Մեկ շաբաթը չափազանց երկար է։ Ես չկարողացա առանց քեզ ապրել նույնիսկ երկու օր, — ասաց նա, երբ Նադյան վազեց նրան դիմավորելու տատիկի տնից։
— Ահա իսկական խելագար, — նա ժպտում էր արցունքների միջից։
— Նադյուշա, իմ սիրելի՛, — շշնջում էր Օլեգը կնոջ ականջին, և երկուսի գլուխն էլ պտտվում էր երջանկությունից։
