Մարգարիտան, կանգնած հիվանդանոցի միջանցքում գտնվող պատուհանի մոտ, չէր կարողանում հայացքը կտրել։ Ներքևում, հաստատության մուտքի մոտ, նրա ամուսին Իգորը կրկին ֆլիրտ էր անում Մարինա անունով մի բուժքրոջ հետ։ Սա կրկնվում էր արդեն քանի օր անընդմեջ։ Նրա յուրաքանչյուր հայացք, յուրաքանչյուր հպում օտար կնոջը դանակի պես վիրավորում էր Ռիտայի հոգին։ Նա զգում էր, թե ինչպես է ներսում ամեն ինչ սեղմվում ցավից ու նեղացածությունից, բայց, հավաքելով վերջին ուժերը, շրջվեց՝ չտեսնելու այս պատկերը։
Տանը նրանց սպասում էր հերթական սկանդալը՝ կանխատեսելի, ինչպես արևածագը։ Իգորը, նրան անգամ հայացքով չարժանացնելով, նստած էր հեռախոսի մոտ՝ թերթելով սոցցանցերը կամ նամակագրելով ինչ-որ մեկի հետ, ով իրեն ավելի հետաքրքիր էր։ Երբ նա խոսեց, նա միայն արհամարհանքով նետեց.
— Բնակարանն իմն է։ Եթե քեզ այստեղ վատ է, գնա հարազատներիդ մոտ՝ գյուղ։ Դուր չի գալիս՝ հեռացի՛ր այստեղից։
— Մի՞թե ամենևին ամոթ չկա։ — հարցրեց Մարգարիտան՝ զգալով, թե ինչպես է ձայնը դողում զսպված հույզերից։ — Հիվանդանոցում բոլորը տեսնում են, թե ինչպես ես սիրավեպ ունենում Մարինայի հետ։
Իգորը խրխնջաց՝ հայացքը չկտրելով էկրանից.
— Իսկ ինչի՞ էիր հույս դնում՝ ամուսնանալով բժշկի հետ։ Ինքդ քեզ համար ծիծաղելի չէ՞։
Այս խոսքերը հարվածի պես հնչեցին։ Նա երբեք նախկինում նրա հետ այդքան ուղիղ, այդքան կոպիտ չէր խոսել։ Նախկինում նա պարզապես լռության մեջ էր անցնում, իրեն թույլ էր տալիս սառնություն, բայց հիմա չէր ամաչում ծաղրելուց։ Սկեսուրը դեռ հարսանիքից առաջ ակնարկել էր, որ որդին երբեմն դառն է լինում, բայց հետո անցնում է։ Երկուսուկես տարի Մարգարիտան հավատում էր դրան, հույս ուներ, որ վաղ թե ուշ ամեն ինչ կփոխվի։ Բայց որքան առաջ, այնքան վատ էր դառնում։
— Ես սիրո, երեխաների հույս ունեի… Կարծում էի, որ իրար կաջակցենք, — շշնջաց նա՝ զգալով, թե ինչպես է ներսում փլվում վերջին պատը, որը պաշտպանում էր կործանարար մենակությունից։
— Ինքդ հորինեցիր, ինքդ նեղացար, — արհամարհանքով նետեց Իգորը և, առանց շրջվելու, դուրս եկավ տանից՝ գնալով աշխատանքի։
Այս պահին Ռիտան հասկացավ. ինչ էլ որ լիներ, ամեն ինչ վաղուց ավարտված էր։ Նա երկար էր կասկածում, համբերում, ձևացնում, թե ամեն ինչ նորմալ է։ Բայց հիմա նրան պարզ դարձավ՝ Իգորն իսկապես կարող է սիրահարված լինել այդ կնոջը։ Այդ ժամանակ նա որոշեց՝ պետք է խոսել Մարինայի հետ։ Հնարավոր է, միայն առերես հանդիպումը կօգնի պարզել զգացմունքների ու ստի այս խճճված կծիկը։
Բայց տարօրինակ զուգադիպություն՝ Մարինայի ամուսինը նույն հիվանդանոցում է աշխատում, ընդ որում, բարձր պաշտոն է զբաղեցնում՝ բաժնի վարիչ է։ Նա Իգորի պետն է։ Միթե նա ամեն ինչ գիտի ու լռում է։
Երբ ամուսինը հեռացավ, Մարգարիտան գնաց հիվանդանոց։ Նրան միջանցքում տեսնելով՝ Մարինան մի փոքր զարմացավ.
— Իսկ դու ինչի՞ ես եկել։ Կարծես քո հերթը չէ։
— Խոսել էի ուզում։ Անկեղծ։
— Ինչի՞ մասին։
— Ասա, դու Իգորի հետ լո՞ւրջ ես։
— Իհարկե ոչ։ — անամոթաբար հայտարարեց Մարինան։ — Ես ամուսին ունեմ՝ բաժնի վարիչ է։ Ավելի շատ է ստանում, քան քոնը, ավելի շատ հեռանկարներ ունի, վատ սովորություններ չունի։
— Ապա ինչի՞դ է պետք Իգորը։
— Միայն թե մի՛ ասա, որ տառապում ես։ Միևնույն է, քո ամուսինն էլ այնպիսի քայլող է։ Ինձ հետ չէ, ուրեմն մեկ ուրիշի հետ։
Մարգարիտան ուզեց ինչ-որ բան պատասխանել, բայց այդ պահին միջանցքում հայտնվեց Ռոման՝ Մարինայի ամուսինը։ Նրա դեմքը կավից սպիտակ էր։
— Մարի՛ն, դա ճի՞շտ է։ Դու ինձ դավաճանում ես։
— Ոչ, իհարկե։ — Մարինան շտապ վազեց ամուսնու մոտ։ — Ես պարզապես ուզում էի կատակել Ռիտայի հետ։ Ինչ-որ մեկը լուրեր էր տարածել…
— Գիտես, ես շատ բան լսեցի։ Երջանկություն եմ մաղթում քեզ և Իգորին։ Եվ, իհարկե, ձեզ երկուսիդ էլ կազատեմ աշխատանքից։ Տուն մի՛ արի։
Ռոման բարձր դուռը շրխկացրեց ու հեռացավ։
Մարինան, կատաղությունից դուրս իրենից, Ռիտայի մազերին կառչեց.
— Ահա թե ինչ արեցիր։ Հիմա ես առանց բնակարանի, առանց աշխատանքի եմ։
Նա վազեց Իգորի մոտ՝ պատմելու, թե ինչ էր պատահել.
— Քոնը մեզ մատնեց։ Ռոմկան մեզ ազատում է աշխատանքից։
— Սպասի, — զարմացավ Իգորը։ — Դու ասում էիր, որ ամուսինդ գիտի քո դավաճանությունների մասին ու դեմ չէ։
— Ինձ այդպես էր թվում… Իսկ հիմա նա ինձանից բաժանվում է։
— Լսի՛ր, ես քեզ սիրում եմ։ Ապրի՛ր ինձ հետ, իսկ Ռիտային ես դուրս կշպրտեմ։
Մարինան ուզեց ծիծաղել՝ ապրել խրուշչովկայում բժշկի աշխատավարձով։ Բայց հետո հասկացավ. դա ավելի լավ է, քան մոր մոտ վերադառնալը։
— Գիտես, դու ճիշտ ես։ Որքա՞ն կարելի է ստի մեջ ապրել։
Իգորը ուրախ ժպտաց, հասավ Ռիտային և չարությամբ հայտնեց.
— Տուն մի՛ վերադարձիր։ Ես արդեն մորս զանգահարել եմ՝ նա կողպեքներն է փոխում։ Եվ գլխավոր բժշկին խնդրել եմ քեզ ազատել աշխատանքից։
— Ինչպե՞ս այդպես։ Իմ իրերը այնտեղ են…
— Հետո կգրես, թե ուր ուղարկել։ Եթե ապրելու տեղ գտնես, — ծիծաղեց Իգորը։
Ռիտան փողոցով էր թափառում՝ լիակատար հուսահատության մեջ։ Իր մոտ միայն անձնագիրն էր։ Ուզում էր քարտից գումար հանել, բայց մոռացել էր՝ հաշիվը ընդհանուր էր։ Իգորն արդեն հասցրել էր ամեն ինչ դատարկել։
Նույնիսկ ավտոբուսի համար փող չկար։
Նա արդեն շրջվել էր դեպի հիվանդանոց՝ մի փոքր պարտք կվերցնի Զինայից, երբ նկատեց մի աղքատ հագնված տղայի։ Նրա հետևից վազում էին երկու առողջ տղամարդ՝ անբարյացակամ դեմքերով։
— Մորաքույրի՛կ, խնդրում եմ ձեզ։ — հևի հև հնչեց ձայնը։ — Ձևացրեք, թե իմ մայրն եք, թե չէ ինձ վերջ է։
Հետապնդողները տատանվելով կանգ առան։
— Որտե՞ղ էիր։ Հայրդ աշխատանքի է, իսկ դու քսան րոպե ուշացար։ Քո պատճառով ամեն անգամ կայանման համար է վճարում։
— Մա՛մ, կներես։ Իսկ հայրիկին՝ որպես ոստիկանի, անվճար կայանում չի՞ հասնում։
Տղան հասկացավ, որ դրանք դժվար թե ուզենան շփվել ոստիկանության որդու հետ։
— Հասնում է, բայց խիստ որոշակի վայրերում։
Տղամարդիկ ևս մի փոքր պտտվեցին կողքին, հետո մեկն ասաց.
— Այդ անտուն չէ։ Միգուցե պարզապես նման է։ Լավ, կվերադառնանք, էլի կփնտրենք։
Երբ նրանք գնացին, տղան սկսեց շնորհակալություն հայտնել Ռիտային։
— Իմ անունն իսկապես Կոնստանտին է։ Ինչպե՞ս գուշակեցիք։
— Ինքս էլ չգիտեմ։ Ծանր օր է, ահա երրորդ աչքս բացվեց, — մռայլ կատակեց Մարգարիտան։ — Լսի՛ր, իսկ դու քաղցա՞ծ ես։
— Դե այո…
— Ապա արի ինձ հետ։ Կխնդրեմ ծանոթիցս պարտքով, կկերակրեմ քեզ։
— Իսկ դուք էլ եք խնդիրներ ունենում։
— Ամուսինը դուրս արեց, աշխատանքից ազատեցին։
— Ցավակցում եմ։ Իսկ ես ի՞նչ եմ արել։ Տեսա, թե ինչպես էին այն երկուսը փորձում ինչ-որ բան դնել հարուստ քեռու մեքենայի մեջ։ Զգուշացրեցի նրան։ Մեքենան պայթեց, բայց արդեն առանց նրա։ Ահա և նրանք նեղացան։
— Լավ տղա ես։ Ուրախ եմ, որ օգնեցի։
— Միգուցե։ Միայն թե լավ մարդիկ երկար չեն ապրում։
Հիվանդանոցում Զինան կերակրեց նրանց և գումար տվեց։ Իսկ հետո մտավ Ռոման։
— Ռիտա, կներեք։ Իմացա, որ ձեր ամուսինը խնդրել է ձեզ ազատել աշխատանքից։ Ստացվում է, որ ես եմ դրանում մեղավոր։ Ի՞նչ կարող եմ անել։
— Դե ես ինքս էլ պատրաստվում էի բողոքել ձեր կնոջ դեմ։ Արժանիքով ստացա։
— Ռոման, նա ապրելու տեղ չունի։ Եվ այս տղային էլ վերցրել է՝ ավազակներից է թաքնվում։ Ուզում էին պայթեցնել հարուստի մեքենան, նա խանգարեց, — միջամտեց Զինան։
— Սպասի՛ր, իսկ ի՞նչ մեքենա էին ուզում պայթեցնել։
Կոստյան նկարագրեց տեղի ունեցածը։
— Ամեն ինչից հետևում է, որ դու փրկել ես իմ եղբորը։ Ես քո պարտապանն եմ։
Կես ժամ անց հիվանդանոցին մոտեցավ թանկարժեք մեքենաների մի ամբողջ շարան։ Ռոման երբեք չէր ասել, որ իր եղբայրը հայտնի գործարար է։
— Ահա թե ում եմ պարտական կյանքիս համար։ — ասաց Իգնատը՝ տեսնելով Կոստյային։ — Այդ երկուսին ես հեռախոսով նկարեցի։
— Մի՛ անհանգստացիր, ամեն ինչ կլուծենք։ Միայն թե քանի դեռ նրանց փնտրում ենք, ձեզ կարող է վտանգ սպառնալ։ Կապրեք իմ քոթեջում։
— Իսկ ինձ փող տալ։ — հարցրեց Զինան։
Իգնատը զարմացավ, լսեց Ռիտայի պատմությունը և հրամայեց թիկնապահին գնալ բանկոմատ։ Վերադարձավ նա՝ թղթադրամների ծանր կապոցով։
Կոստյան և Ռիտան աչք թարթել չհասցրին, թե ինչպես հայտնվեցին շքեղ քոթեջում՝ տնային տնտեսուհու հետ։
— Մենք ասես հարուստ չենք։ Ինչ տալիս են, դա էլ ուտում ենք, — աչքով արեց Ռիտային Կոստյան։
Այդպես նրանք մեկ շաբաթ ապրեցին։ Ավազակներին բռնեցին, և պարզվեց՝ Մարինան գիտեր ամուսնու հարուստ ազգականի մասին և երազում էր ժառանգությունը ձեռք բերել։ Նա էլ էր վարձել այդ մարդկանց։
Ռիտային աշխատանք առաջարկեցին քոթեջում և զգալի պարգևատրում։
— Իսկ ի՞նչ է Կոստյայի հետ։ Չի կարելի նրան թողնել, — ասաց նա Իգնատին։
— Կարո՞ղ եք նրան որդեգրել։ Միայն այդպես կարելի է ապահով դարձնել դեռահասի կյանքը։
— Դե ես ոչ ամուսին ունեմ, ոչ բնակարան…
— Իսկ ամուսնանալ կարելի է ինձ հետ։ Ֆիկտիվ, իհարկե։ Այդ ժամանակ էլ աշխատել պետք չի՝ իմ կինը պետք է հանգստանա։
Իգնատին անմիջապես դուր եկավ Ռիտան, և նա որոշեց, որ ֆիկտիվ ամուսնությունը լավ առիթ է ծանոթության համար։
— Համաձայնվի՛ր, — խնդրեց Կոստյան։ — Ես շատ ինքնուրույն եմ, խնդիրներ չեմ առաջացնի։
Տղան հոգնել էր։ Ի վերջո, ճակատագիրը դեմքով էր շրջվում դեպի նա։ Ռիտայի հետ կարելի է ընկերություն անել, իսկ Իգնատը՝ հուսալի է։ Առաջին անգամ կյանքում կողքին հայտնվեցին մարդիկ, ում վրա կարելի էր հույս դնել։
Մեկ տարի անց ամբողջ հիվանդանոցը բամբասանքներով էր աղմկում.
— Նայե՛ք, թե ինչպես խելացիորեն է այս Ռիտան ամեն ինչ կազմակերպել։ Ժամանակին բաժանվեց ամուսնուց, հավանաբար նախապես գիտեր հարուստին։ Ստում էր, որ ամուսնությունը ֆիկտիվ է, իսկ փորը մեծանում է։
— Հանգստացե՛ք արդեն։ — փորձում էր բոլորին հանգստացնել Զինան։ — Գտել է Ռիտան երջանկություն՝ արժանի է։
Բայց մարդիկ վրդովվում էին։ Ինչ-որ գյուղական պարզիկ աղջիկ խելացիորեն բռնել է հարուստին, իսկ իրենք՝ ոչնչով վատ չեն։
Իգորը բոլորովին ընկճվեց։ Վիրահատության եկավ կիսահարբած, հենց այն ժամանակ, երբ հանձնաժողովը եկել էր։ Ազատեցին աշխատանքից։ Լավ էր, որ Ռոման գոնե սանիտար էր վերցրել։ Իսկ Մարինան հասցրել էր խնայողությունները ծախսել։ Մայրը, իմանալով, որ որդին խաբեբայի հետ է կապվել, դուրս արեց նրան։ Հիմա ընկերների մոտ էր ապրում, շշին էր ձգվում։
— Նախանձն ու դաժանությունը անդունդ են տանում, — բացատրում էր Զինան։ Բայց արդյո՞ք Իգորը լսում էր։
Իսկ Մարգարիտան ծաղկեց՝ անճանաչելիորեն։ Աղջիկ էր սպասում, ծննդաբերությունը հենց նոր։ Ամուսինը նրան նայում էր որպես գանձի։
Երբեմն այնուամենայնիվ լինում է կանացի երջանկություն։ Երբեմն այն անսպասելիորեն է գալիս՝ փորձությունների ու կորուստների միջով։ Բայց եթե սիրտը բարի է մնում, եթե մարդը չի կորցնում հավատը դեպի լավը՝ երջանկությունն անպայման կգտնի ճանապարհը։
