😳 – Դու չէ՞ որ լավ ես վաստակում։ Այս ամսվա հիփոթեքս դու կվճարես։ – հայտարարեց տալը՝ թղթերը ձեռքերում թափահարելով

Մարգարիտան զգուշորեն սուրճը լցրեց թուրքայի մեջ։ Թարմ աղացած հատիկների բույրը լցրեց առավոտյան խոհանոցը։ Մարգարիտան սիրում էր այս հանգիստ րոպեները՝ աշխատանքային օրվանից առաջ։ Բնակարանում հարմարավետության առանձնահատուկ մթնոլորտ էր տիրում։ Պապիկի ժառանգությունը չէր դադարում ուրախացնել։

Դռան կտրուկ զանգը խախտեց լռությունը։ Ռիտան դժգոհ դեմք ընդունեց՝ ո՞վ կարող էր գալ առավոտյան ժամը վեցին ու կեսին։

Շեմին կանգնած էր Իննան՝ ամուսնու քույրը։ Կարմիր աչքեր, խառնված մազեր, դողացող շրթունքներ։ Երեսուներկուամյա կինը այնպես էր թվում, կարծես ամբողջ գիշեր լացել էր։

— Ռիտա՛, կարելի՞ է ներս մտնել,— Իննայի ձայնը դողում էր։— Ինձ շատ պետք է խոսել։

— Իհարկե, արի՛,— Մարգարիտան կողք քաշվեց։— Ի՞նչ է պատահել։

Իննան անցավ հյուրասենյակ և կտրուկ շրջվեց.

— Նա գնաց։ Մաքսիմը իրերը հավաքեց ու գնաց իր քարտուղարուհու մոտ։

— Ո՞վ գնաց,— միանգամից չհասկացավ Ռիտան։

— Իմ ամուսինը,— հեկեկաց Իննան։— Ինձ մենակ թողեց երեք երեխաների հետ։ Ասաց, որ հոգնել է ընտանեկան կյանքից։

Մարգարիտան իջավ բազկաթոռին։ Նորությունն անսպասելի էր՝ Մաքսիմը միշտ օրինակելի ընտանիքի մարդ էր թվում։

— Իննա՛, չգիտեմ, թե ինչ ասել,— սկսեց Ռիտան։— Դա սարսափելի է, բայց գուցե…

— Հազիվ հազ կարողացա հիփոթեքը իմ անունով վերաձևակերպել։ Որպեսզի առանց տանիքի չմնամ,— ընդհատեց զոքանչը։— Հիմա պետք է ամեն ամիս երեսունհինգ հազար վճարեմ։ Տասը տարի։

Ռիտան լռում էր՝ չիմանալով, թե ինչպես արձագանքի այդպիսի նորությանը։

— Հասկանո՞ւմ ես,— շարունակեց Իննան։— Երեսունհինգ հազար։ Որտեղի՞ց վերցնեմ։ Երեք երեխա ունեմ ձեռքիս։

— Իսկ աշխատանքը,— զգուշորեն հարցրեց Մարգարիտան։

— Ի՞նչ աշխատանք,— Իննան ձեռքերը թափահարեց։— Կրտսերը մեկուկես տարեկան է։ Ո՞վ ինձ այդպիսի պայմաններով կվերցնի։

Ռիտան համաձայնորեն գլխով արեց։ Իսկապես, իրավիճակը ծանր էր։ Բայց հոգու խորքում նա հասկանում էր՝ զոքանչի խնդիրները իրեն չեն վերաբերում։

— Չգիտեմ, թե ինչպես հետո ապրեմ,— բողոքում էր Իննան։— Ի՞նչ ասել երեխաներին։ Ինչպե՞ս բացատրել, որ հայրիկն այլևս չի վերադառնա։

— Իննա՛, ամեն ինչ կկարգավորվի,— փորձեց մխիթարել Ռիտան։— Սկզբում դժվար կլինի, բայց հետո…

— Հեշտ է խոսել,— բռնկվեց զոքանչը։— Դու երեխաներ չունես։ Դու չես հասկանում։

Մարգարիտան լռեց։ Տխուր կնոջ հետ վիճելն անօգուտ էր։

— Կներես,— շտապեց Իննան։— Ես չէի ուզում քեզ վրա բարկանալ։ Պարզապես հուսահատված եմ։

— Ես հասկանում եմ,— հանգիստ պատասխանեց Ռիտան։— Քեզ հիմա շատ դժվար է։

Մեկ ժամ անց Իննան գնաց՝ թողնելով մոտալուտ խնդիրների ծանր զգացում։ Ռիտան հասկանում էր՝ սա միայն սկիզբն է։

Եվ նա չսխալվեց։ Արդեն մեկ շաբաթ անց Իննան նորից հայտնվեց։

— Ռիտա՛, կարելի՞ է մի րոպեով,— զոքանչը շեմին կանգնած էր տխուր ժպիտով։

— Իհարկե, մտի՛ր։

— Ես երկար չեմ մնա,— Իննան անցավ խոհանոց։— Պարզապես ուզում էի կիսվել։

Մարգարիտան թեյ լցրեց ու նստեց դիմացը։ Իննան էլ ավելի հյուծված էր թվում։

— Գիտես, երեկ Դաշկան հարցրեց, թե ինչու ենք հիմա միայն մակարոն ուտում,— սկսեց զոքանչը։— Իսկ ի՞նչ ասեմ նրան։ Որ մաման այլևս միս չի կարող գնել։

— Իննա՛…

— Իսկ Վանյան նոր մարզակոշիկներ է խնդրում,— ընդհատեց նա։— Նրան դպրոցում ծաղրում են պատռված կոշիկների համար։

Ռիտան լռում էր՝ կանխազգալով, թե ուր է տանում խոսակցությունը։

— Ես շատ բան չեմ խնդրում,— շարունակեց Իննան։— Գուցե երեք հազար պարտք տա՞ս։ Գոնե երեխաներին նորմալ կերակրեմ։

Մարգարիտան հոգոց հանեց։ Նա աշխատում էր կլինիկայում որպես ադմինիստրատոր՝ ուներ կայուն եկամուտ։ Երեք հազարը նրա համար կրիտիկական գումար չէր։

— Լավ,— համաձայնեց Ռիտան։— Հիմա կնայեմ, թե որքան կա։

— Շնորհակալություն,— ուրախացավ Իննան։— Դու իսկական քույր ես։

Բայց գործը դրանով չավարտվեց։ Երկու շաբաթ անց Իննան նորից թակեց դուռը։

— Ռիտա՛, ներողություն, որ անհանգստացնում եմ,— սկսեց նա մեղավոր ժպիտով։— Բայց ես այնպիսի իրավիճակում եմ…

— Իսկ հիմա ի՞նչ,— հոգնած հարցրեց Մարգարիտան։

— Երեխաները միանգամից հիվանդացել են,— ձեռքերը թափահարեց զոքանչը։— Դեղերը թանկ են, իսկ փող ընդհանրապես չկա։

— Իսկ այդ երեք հազարը։

— Դե ինչպես թե, մթերքի վրա գնացին,— Իննան ձեռքերը տարածեց։— Երեխաներն ամեն օր ուտել են ուզում։ Օգնի՛ր ընդամենը մեկ անգամ։ Ես ամեն ինչ կվերադարձնեմ։

Ռիտան նորից փող տվեց, բայց գրգռվածությունն աճում էր։ Զոքանչը կարծես թույլ տեղը զգացել էր և սկսել էր պարբերաբար հարձակվել։

Մի անգամ նրան շտապ փող էր պետք դպրոցական պարագաների համար։ Մի անգամ՝ կոմունալ վճարումների։ Մի անգամ՝ պարզապես ուտելիքի համար՝ ասես, երեխաները քաղցած էին։

— Ես կվերադարձնեմ, հենց աշխատանք գտնեմ,— ամեն անգամ խոստանում էր Իննան։

Բայց աշխատանք նա չէր փնտրում։ Փոխարենը սովորել էր վարպետորեն խաղալ կարեկցանքի վրա։

— Գիտես, երեկ Վանյան լացում էր,— պատմում էր նա։— Ասաց, որ ամոթ է դասընկերների առաջ։ Բոլորն ունեն հայրեր, իսկ ինքը չունի։

Կամ.

— Դաշկան հարցրեց, թե ինչու չենք կարող նոր զգեստ գնել առավոտյան հանդեսի համար։ Ի՞նչ պատասխանեմ նրան։ Որ մաման անհաջողակ է։

Մարգարիտան տեսնում էր, թե ինչպես են այդ պատմությունները ազդում Արսենիի վրա։ Ամուսինը քրոջ յուրաքանչյուր այցից հետո ավելի ու ավելի մռայլ էր դառնում։

— Գուցե իսկապես արժե օգնել,— ասում էր նա երեկոյան։— Երեխաներն ոչնչում մեղավոր չեն։

— Մենք արդեն օգնում ենք,— առարկում էր Ռիտան։— Արդեն քսան հազարից ավել ենք տվել։

— Բայց նա իմ քույրն է,— պնդում էր Արսենին։— Ինչպե՞ս կարող եմ նայել, թե ինչպես է նա տանջվում։

Մարգարիտան հասկանում էր՝ Իննան հարձակվում է ոչ միայն իր, այլև եղբոր վրա։ Զոքանչը հմտորեն խաղում էր ընտանեկան կապերի վրա՝ ստիպելով Արսենիին անհանգստանալ եղբորորդիների համար։

Տան մթնոլորտը դառնում էր լարված։ Դռան յուրաքանչյուր զանգ Ռիտայի մոտ անհանգստություն էր առաջացնում։ Նա գիտեր՝ սա նորից Իննան է՝ օգնության հերթական խնդրանքով։

Եվ ամենասարսափելին՝ դրան վերջ չէր երևում։

Մեկ ամիս անց Մարգարիտան ամուսնու հետ նստած էր խոհանոցում։ Նրանք դիտում էին տուրիստական գործակալության կայքը։ Երկար սպասված արձակուրդն արդեն մոտ էր։

— Տե՛ս, ինչ գեղեցիկ հյուրանոց Թուրքիայում,— Ռիտան ցույց տվեց էկրանին։— Ամեն ինչ ներառված է, սպա-կենտրոն, լողավազան։

Արսենին համաձայնեց.

— Հիանալի տարբերակ։ Երկար ժամանակ է՝ ոչ մի տեղ չենք գնացել։

Զրույցից շեղեց դռան զանգը։ Ռիտան հոգոց հանեց՝ նա ճանաչում էր Իննայի պնդող ոճը։

— Նորից քո քույրն է,— դժգոհեց նա։

Իննան ներս մտավ առանց հրավերի և անմիջապես անցավ խոհանոց։ Տեսնելով հյուրանոցների բաց էջը, նա կտրուկ կանգ առավ։

— Ի՞նչ է սա,— զոքանչի ձայնը դողում էր զայրույթից։

— Ընտրում ենք հյուրանոց արձակուրդի համար,— հանգիստ պատասխանեց Ռիտան։

— Հյուրանո՞ց,— Իննայի դեմքը խեղաթյուրվեց։— Դուք հավաքվե՞լ եք հանգստանալու։

— Իսկ ի՞նչ կա դրանում տարօրինակ,— զարմացավ Արսենին։

— Ինչպե՞ս թե,— բռնկվեց քույրը։— Իմ երեխաները սոված են։ Իսկ դուք այստեղ հանգստավայրեր եք ընտրում։

— Իննա՛, մի՛ չափազանցիր,— փորձեց հանգստացնել Մարգարիտան։

— Մի՛ չափազանցիր,— զոքանչը գլխին կպավ։— Դու տեսե՞լ ես, թե ինչպես են իմ երեխաները հագնված։ Գիտե՞ս, թե ինչ են ուտում։

— Մենք քեզ բազմիցս օգնել ենք,— հիշեցրեց Ռիտան։

— Կոպեկնե՛ր,— թափահարեց Իննան։— Իսկ ինքներդ հանգստի եք գնում։ Որքա՞ն է սա արժե։ Հարյուր հազա՞ր։ Երկու հարյուր։

Արսենին անհարմարորեն տեղից տեղ էր տեղաշարժվում։ Մարգարիտան տեսնում էր, թե ինչպես է նա սկսում ենթարկվել քրոջ ճնշմանը։

— Իննա՛, մենք իրավունք ունենք հանգստի,— ամուր ասաց Ռիտան։

— Իրավո՞ւնք,— հիստերիկ ծիծաղեց զոքանչը։— Իսկ իմ երեխաներն իրավունք ունե՞ն նորմալ կյանքի։

Նա պայուսակում էր փնտրում, ինչ-որ բան էր փնտրում։ Վերջապես հանեց ինչ-որ թղթեր։

— Ահա՛,— Իննան թղթերը թափահարում էր Ռիտայի դեմքի առաջ։— Տեսնո՞ւմ ես։ Հիփոթեքի վճարումների ժամանակացույցը։

Մարգարիտան նայեց փաստաթղթերին։ Իսկապես, գումարները տպավորիչ էին։

— Դու լավ ես վաստակում,— շարունակում էր ճնշել Իննան։— Այս ամիս կվճարես իմ հիփոթեքը։

— Ի՞նչ,— չհավատաց իր ականջներին Ռիտան։

— Դու լսեցիր,— չարագուշակ շշնջաց զոքանչը։— Երեսունհինգ հազար։ Քո հիմար արձակուրդի փոխարեն։

— Իննա՛, դու բոլորովին լկստվել ես,— զայրացավ Մարգարիտան։

— Լկստվե՞լ,— բռնկվեց նա։— Իսկ դու ո՞վ ես։ Քեզ բնակարանը պարզապես հասավ։ Պապիկից։

— Ի՞նչ կապ ունի սա։

— Այն, որ դու չգիտես, թե ինչ է հիփոթեքը,— բղավում էր Իննան։— Չգիտես, թե ինչպես է՝ ամեն ամիս մի կույտ փող տալ բանկին։

— Դա քո ընտրությունն էր,— չդիմացավ Ռիտան։

— Ընտրությո՞ւն,— զոքանչը ծիծաղում էր արցունքների միջից։— Իսկ ի՞նչ էր ինձ մնում։ Երեխաների հետ փողոցում ապրել։

Արսենին լռում էր, բայց Մարգարիտան տեսնում էր՝ նա տատանվում է։ Ամուսինը սկսում էր ենթարկվել քրոջ էմոցիոնալ ճնշմանը։

— Սենյա՛, ասա՛ նրան ինչ-որ բան,— դիմեց Իննան եղբորը։— Բացատրի՛ր, որ ընտանիքն ավելի կարևոր է, քան արձակուրդները։

— Ռիտա՛, գուցե իսկապես արժե մտածել,— անվստահորեն արտասանեց Արսենին։— Երեխաներն ոչնչում մեղավոր չեն։

Մարգարիտան չէր կարողանում հավատալ լսածին։ Ամուսինը կանգնել էր քրոջ կողմը՝ սեփական կնոջ դեմ։

— Դու լո՞ւրջ ես,— հանգիստ հարցրեց նա։

— Դե ինքդ մտածի՛ր,— սկսեց Արսենին։— Արձակուրդը կարելի է հետաձգել։ Իսկ երեխաները…

— Իսկ երեխաները ի՞նչ,— ընդհատեց Ռիտան։— Նրանք իմ երեխանե՞րն են։ Ես նրանց ծնե՞լ եմ։

— Բայց նրանք հարազատներն են,— բացականչեց Իննան։— Մի՞թե չես խղճում քո եղբորորդիներին։

— Ես խղճում եմ,— խոստովանեց Մարգարիտան։— Բայց ոչ այնքան, որ նրանց պահեմ։

— Պահե՞լ,— զայրացավ զոքանչը։— Ընդամենը մեկ վճար։ Մեկ։

— Այո, դու արդեն մեկ ամիս առաջ ասում էիր «միայն մեկ անգամ օգնի՛ր»,— հիշեցրեց Ռիտան։

— Ռիտա՛, լավ չէ այդպես վարվել հարազատների հետ,— միջամտեց Արսենին։

Ամուսնու այդ խոսքերը վերջին կաթիլը դարձան։ Մարգարիտան հասկացավ՝ դավաճանություն տեղի ունեցավ։ Մարդը, ում նա վստահում էր, կանգնել էր մանիպուլյատորի կողմը։

— Գիտե՞ս ինչ, Սենյա՛,— դանդաղ արտասանեց նա։— Ելքն այստեղ է։

Ռիտան ցույց տվեց դուռը։

— Ի՞նչ,— չհասկացավ Արսենին։

— Եթե կարծում ես, որ պետք է քրոջդ պահես, կարող ես հավաքել քո իրերը,— ամուր ասաց Մարգարիտան։— Եվ գնալ նրա հետ միասին։ Ես չեմ պատրաստվում իմ փողերը ծախսել օտար մարդկանց վրա։

— Դու կատակո՞ւմ ես,— շփոթվեց ամուսինը։

— Ես երբեք այսքան լուրջ չեմ եղել,— պատասխանեց Ռիտան։— Սա իմ բնակարանն է։ Եվ ես թույլ չեմ տա այն բարեգործական հիմնադրամի վերածել։

— Չի կարող պատահել,— բացականչեց Իննան։— Դու ամուսնուդ դուրս ես անում։

— Ես դուրս եմ անում մի մարդու, ով չի հարգում իմ կարծիքը,— հանգիստ պատասխանեց Մարգարիտան։

Արսենին շփոթված կանգնած էր։ Նա ակնհայտորեն չէր սպասում կնոջ այդպիսի արձագանքին։

— Ռիտա՛, արի՛ հանգիստ խոսենք,— փորձեց նա։

— Ուշ է,— կտրուկ ասաց նա։— Գնա՛ հավաքվի՛ր։

— Ժա՛հկ,— բղավեց Իննան։— Անսիրտ։ Ինչպե՞ս կարելի է այդքան եսասեր լինել։

— Շատ պարզ,— ժպտաց Մարգարիտան։— Երբ հասկանում ես, որ բարությամբ չարաշահում են։

Արսենին դանդաղ գնաց ննջասենյակ։ Բացվող պահարանի ձայնը արձագանքեց բնակարանում։ Նա սկսեց իրերը ճամպրուկի մեջ դնել։

— Չի կարող պատահել, որ դու այդքան դաժան լինես,— չէր հանգստանում Իննան։— Դու ընդհանրապես խիղճ չունե՞ս։

— Խիղճս մաքուր է,— պատասխանեց Ռիտան։— Իսկ ահա ոմանց մոտ խղճի հետ խնդիրներ կան։

— Ես արդարության կհասնեմ,— սպառնաց զոքանչը։— Բոլորին կպատմեմ, թե ինչպիսին ես դու։

— Պատմի՛ր,— անտարբեր ուսերը թափահարեց Մարգարիտան։— Ինձ համար միևնույն է։

Մեկ ժամ անց Արսենին կանգնած էր դռան մոտ՝ ճամպրուկը ձեռքին։ Նա կորած ու շփոթված էր թվում։

— Ռիտա՛, գուցե ևս մեկ անգամ ամեն ինչ մտածե՞նք,— խնդրեց նա։

— Ոչ,— կարճ պատասխանեց նա։— Որոշումը կայացված է։

— Դու կզղջաս,— բղավեց Իննան։— Մենակ կմնաս։

— Ավելի լավ է մենակ լինել, քան մակաբույծների հետ,— հանգիստ պատասխանեց Մարգարիտան։

Դուռը փակվեց։ Բնակարանում լռություն տիրեց։ Ռիտան անցավ խոհանոց և թարմացրեց հյուրանոցների կայքը։ Արձակուրդը կարելի էր հանգիստ պլանավորել։