💔 — Ես աշխատում եմ։ Դու պետք է ուտելիք պատրաստես ու մաքրես,— հայտարարեց ամուսինը, որն շաբաթը երկու օր կուրիեր էր աշխատում։

Արինան նայում էր մոնիտորի էկրանին, որտեղ կոդի տողեր էին թարթում։ Դրսում մաղադանջ էր, իսկ բնակարանում տիրում էր սովորական աշխատանքային լռություն։ Նա արդեն վեց տարի էր, ինչ ծրագրավորում էր՝ տանից աշխատելով խոշոր ՏՏ ընկերությունում։ Աշխատավարձը թույլ էր տալիս ապահով ապրել, վճարել բոլոր հաշիվները և նույնիսկ գումար խնայել։

Գրասենյակ հազվադեպ էր գնում՝ երկու ամիսը մեկ անգամ՝ պլանային հանդիպումների համար։ Մնացած ժամանակն անցկացնում էր տանը՝ իր երկսենյականոց բնակարանում, որը գնել էր դեռ ամուսնությունից առաջ։ Հիփոթեքը փակել էր երեք տարի առաջ՝ հպարտանալով իր անկախությամբ։

— Մաքսի՛մ, տա՞ն ես,— բղավեց նա ամուսնուն՝ լսելով միջանցքում քայլերի ձայնը։

— Հա, նոր եկա,— պատասխանեց նա խոհանոցից։

Արինան նայեց ժամացույցին։ Ցերեկվա մեկուկեսն էր։ Մաքսիմը կուրիեր էր աշխատում շաբաթը ընդամենը երկու օր, և այն էլ կարճ ժամանակով՝ առավելագույնը երեք-չորս ժամ։ Մնացած ժամանակն անցկացնում էր տանը՝ համակարգչային խաղեր խաղալով կամ սերիալներ դիտելով։

— Ինչպե՞ս է, շատ պատվերնե՞ր կային,— հարցրեց նա՝ սենյակից դուրս գալով։

— Նորմալ։ Մի քանի առաքում արեցի,— բռնվեց Մաքսիմը՝ սառնարանից սառը ջուր հանելով։

Կողքին պարկեր էին ընկած։

Արինան դեմքը թեքեց։ Նորից ինքն իր համար էր ինչ-որ բան գնել՝ ընտանեկան բյուջե գումար բերելու փոխարեն։ Նրա աշխատավարձը հազիվ էր հերիքում գրպանի ծախսերին, որոնք ամուսինը ծախսում էր բացառապես իր վրա։

— Իսկ այսօր որքա՞ն ես աշխատել,— զգուշորեն հարցրեց նա։

— Դե քիչ։ Մի հազարուկես, երևի,— Մաքսիմը դեպի պատուհանը շրջվեց։

— Իսկ ու՞ր են այդ գումարները։

— Ի՞նչ հարցաքննություն է։ Աշխատում եմ չէ՞։ Թե՞ քեզ քիչ է։

Արինան շրթունքները սեղմեց։ Այս խոսակցությունը կրկնվում էր ամեն շաբաթ։ Մաքսիմը կուրիեր էր աշխատանքի անցել միայն նրա երկար համոզումներից հետո, որոնք երբեմն լուրջ կոնֆլիկտների էին վերաճում։ Երկու տարի նա մեղմորեն ակնարկում էր, հետո համառորեն խնդրում էր, իսկ վերջին կես տարին ուղղակի պահանջում էր աշխատանք գտնել։

— Մաքս, մենք պայմանավորվել էինք։ Դու աշխատանք կգտնես, կօգնես ծախսերի հետ,— հանգիստ արտասանեց նա։

— Օգնում եմ։ Աշխատում եմ չէ՞։

— Շաբաթը երկու օր չորս ժամով՝ դա աշխատանք չէ։ Դա կես դրույքով աշխատանք է։

— Իսկ ի՞նչն է սխալ։ Քո գումարները հերիքում են ամեն ինչի։

Արինան շրջվեց և հետ գնաց դեպի համակարգիչը։ Անօգուտ էր։ Մաքսիմը չէր հասկանում, թե ինչ է նշանակում պատասխանատվություն կրել ընտանիքի համար։ Բոլոր հաշիվները, մթերքները, կոմունալ վճարումները՝ ամեն ինչ իր ուսերին էր։ Իսկ նա հյուրի դեր էր խաղում իրենց ամուսնության մեջ։

— Արի՛ն, մի՛ բարկացիր,— բղավեց նա հետևից։ — Ես չէ՞ որ ջանում եմ։

Նա չպատասխանեց։ Երեք տարվա ամուսնության ընթացքում այս արտահայտությունը կորցրել էր ամեն իմաստ։

Մեկ շաբաթ անց Արինայի մոտ իսկական խառնաշփոթ սկսվեց։ Խոշոր նախագիծը մոտենում էր ավարտին, իսկ պատվիրատուն լրացուցիչ աշխատանքներ էր պահանջում։ Նա նստած էր համակարգչի մոտ առավոտից մինչև ուշ գիշեր, երբեմն քնում էր հենց աթոռին։

— Մաքս, կարո՞ղ ես երաժշտությունը մի քիչ մեղմել,— խնդրեց նա մարաթոնի երկրորդ օրը։

— Իսկ ի՞նչ, խանգարու՞մ է,— զարմացավ նա՝ չիջեցնելով բարձրախոսների ձայնը։

— Ինձ պետք է կենտրոնանալ։ Նախագիծն այրվում է։

— Դե աշխատի՛ր, ո՞վ է քեզ խանգարում։

Հեռուստացույցը բղավում էր հյուրասենյակում, երաժշտությունը գալիս էր ննջասենյակից։ Մաքսիմը կամ մարտաֆիլմեր էր դիտում, կամ ռոք էր լսում, կամ ընկերների հետ առցանց խաղեր էր խաղում՝ բարձր ձայնով խոսելով խոսափողի միջոցով։

Երրորդ օրը Արինան պատրաստի ուտելիք պատվիրեց։ Ժամանակ չէր մնում պատրաստելու համար։ Օրուգիշեր նա կոդ էր գրում, մոդուլներ էր փորձարկում, սխալներ էր ուղղում։

— Նորից չինական լապշա՞,— դեմքը թեքեց Մաքսիմը՝ դիտելով տարաները։ — Կարող էիր ինչ-որ նորմալ բան պատրաստել։

— Ես ժամանակ չունեմ պատրաստելու համար,— հոգնած պատասխանեց Արինան։

— Ժամանակ չկա, բայց պատվիրելու ժամանակ կա՞։ Գումարը քամուն տալ։

Չորրորդ օրը նա աշխատանքի գնաց ընդամենը երկու ժամով։ Վերադարձավ զայրացած՝ դուռը շրխկացնելով։

— Միշտ այստեղ անկարգություն է,— հայտարարեց նա՝ նայելով սեղանին դրված չլվացված բաժակներին։ — Ամենուրեք փոշի է, ամանեղենը կեղտոտ է։

Արինան գլուխը բարձրացրեց մոնիտորից։ Աչքերը արցունքոտվել էին հոգնածությունից։

— Մաքս, ես աշխատում եմ։ Նախագիծը պետք է վաղը հանձնել։

— Իսկ ես ի՞նչ, խոզանո՞ցում եմ ապրելու։ Թեկուզ փոշեկուլով մաքրեիր։

— Դու գրեթե ամբողջ ժամանակ տանն ես նստած։ Ինքդ չե՞ս կարող փոշեկուլով մաքրել։

— Դա կնոջ աշխատանքն է,— կտրուկ պատասխանեց նա։

Հինգերորդ օրը Արինան ընդհանրապես սենյակից դուրս չեկավ։ Պատվիրեց ուտելիք տուն, ուտում էր հենց համակարգչի մոտ։ Մաքսիմը բարձր դժգոհում էր խոհանոցում։

— Ամբողջովին ծուլացել է,— բղավում էր նա դատարկության մեջ։ — Կին է էլի։ Նույնիսկ ապուր չի պատրաստի։

Արինան փակեց սենյակի դուռը։ Նախագիծը պետք է հանձներ տասնութ ժամից։ Նա ուներ վերջին ուղղումները, բայց կենտրոնացումը ցրվում էր մշտական աղմուկից։

— Դու ինձ լսու՞մ ես,— Մաքսիմը թակեց դուռը։

— Լսում եմ։ Աշխատում եմ։

— Նորից այդ քո աշխատանքը։ Տունը աղբանոցի է վերածվել։

Արինան ատամները սեղմեց և շարունակեց տպել։ Պարզապես աշխատել։ Եվս մի փոքր, ու նա կկարողանա շունչ քաշել։

Հանձնումից երկու օր առաջ ամեն ինչ շփոթվեց։ Պատվիրատուն նոր պահանջներ ուղարկեց։ Մոդուլը, որի վրա նա աշխատել էր մեկ ամիս, պետք էր հարմարեցնել։ Արինան քրտնաջան աշխատում էր՝ կոդը երրորդ անգամ վերամշակելով։

Աչքերը ցավում էին լարվածությունից։ Մատները հազիվ էին հնազանդվում։ Սուրճը վաղուց սառել էր, բայց նա շարունակում էր խմել այն, միայն թե չքներ։ Ականջներում զնգում էր հոգնածությունից։

— Միայն թե հիմա ոչ,— շշնջաց նա՝ նայելով էկրանին։ — Եվս մի փոքր։

Սխալներն առաջանում էին ամեն քայլափոխի։ Երբեմն տվյալների բազան էր խափանվում, երբեմն ինտերֆեյսն էր ծուռ ցուցադրվում։ Յուրաքանչյուր սխալ փնտրելու համար ժամեր էին պահանջվում՝ հազարավոր կոդի տողերում խորանալով։

Մաքսիմը մշտապես ներս էր նայում։

— Երկա՞ր էլ,— հարցնում էր նա։ — Ուտել եմ ուզում։

— Շուտով,— պատասխանեց Արինան՝ չկտրվելով մոնիտորից։

Վերջապես ուրբաթ երեկոյան նա ուղարկեց վերջնական տարբերակը։ Ձեռքերը դողում էին լարվածությունից։ Նախագիծը հանձնվեց պատվիրատուին։ Արինան անջատեց համակարգիչը և ընկավ մահճակալին՝ դեմքը բարձին։

Լռություն։ Վերջապես լռություն։ Կարելի է շունչ քաշել։

Դուռը կտրուկ բացվեց։ Մաքսիմը կատաղած ներխուժեց սենյակ։

— Իսկ ուտելիքը ու՞ր է,— բղավեց նա։ — Ինչու՞ ոչինչ չկա սառնարանում։ Բնակարանում կեղտոտ է։ Ի՞նչ կին ես դու ընդհանրապես։ Պառկած ես մահճակալին, մինչ ամուսինը քաղցած է շրջում։

Արինան գլուխը թեքեց։ Աչքի ծայրով նայեց ամուսնուն։ Խոսելու ուժ գրեթե չկար։

— Սիրելի՛ս, չե՞ս տեսնում, որ ես հոգնած եմ,— շշնջաց նա։ — Ես անիծվածի պես աշխատում էի այս ամբողջ ժամանակ։ Մի քիչ ավելի շատ գումար վաստակելու համար։ Միգուցե ինքդ ինչ-որ բան պատրաստե՞ս կամ մաքրե՞ս։

Մաքսիմը կատաղած գլխով արեց։

— Ես աշխատում եմ,— մռնչաց նա։ — Դու պետք է պատրաստես ու մաքրես։

Արինան աչքերը փակեց։ Երկու շաբաթվա դժոխք, անքուն գիշերներ, նյարդերի քայքայում պատվիրատուի հետ։ Իսկ նա ընթրիք է պահանջում։ Կարծես ինքը մարդ չլիներ, այլ ռոբոտ։

— Մաքս, ես հենց նոր ավարտեցի նախագիծը…

— Ինձ թքած է քո նախագծի վրա։ Ես քաղցա՛ծ եմ։

Ինչ-որ բան Արինայի մեջ կտրվեց։ Նա կտրուկ նստեց մահճակալին և նայեց ամուսնուն։

— Դու աշխատում ես շաբաթը երկու օր,— բղավեց նա։ — Եվ այն էլ մի քանի ժամով ես գնում։ Մի քանի կոպեկ ես աշխատում։

— Դե ի՞նչ,— հռհռաց Մաքսիմը։

— Եվ դու դեռ բերան ես բացում ինձ վրա։ Համարձակվում ես քննադատել,— Արինան ցատկեց մահճակալից։ — Ես եմ աշխատում։ Ես եմ պահում այս բնակարանը։ Այս ընտանիքն ամբողջովին իմ ուսերին է։ Մթերքներ եմ գնում։

— Աշխատանքը աշխատանք է,— բռնվեց նա։

— Ես ծանր օրեր եմ ունեցել,— բղավում էր Արինան։ — Երկու շաբաթ։ Դու չէիր կարող ինքդ քեզ համար նույնիսկ մակարոն պատրաստել։ Ես ոչինչ չէի խնդրում։ Միայն թե ինքդ քո մասին հոգ տանեիր։

Մաքսիմը ձեռքերը կրծքին խաչեց։

— Ես տղամարդ եմ։ Տան այսպիսի աշխատանքը ինձ համար չէ։ Հենց դու պետք է այդ ամենը անես։ Որովհետև դու կին ես։

Արինան ապշեց։ Երեք տարի նա հանդուրժել էր նրա ծուլությունը։ Երեք տարի ամեն ինչ իր ուսերին էր քաշել։ Իսկ նա դա նորմալ է համարում։

— Կի՞ն,— հարցրեց նա հանգիստ։ — Եթե ես կին եմ և պարտավոր եմ… Գիտե՞ս ինչ։ Ինձ նման դեր պետք չէ։ Ես հրաժարվում եմ դրանից։

Արինան հանեց ամուսնական մատանին։ Ձեռքերը դողում էին զայրույթից։ Նա ոսկե մատանին մեկնեց Մաքսիմին։

— Հեռացի՛ր։ Գնա մայրիկիդ մոտ։ Ով քո մասին կհոգա այնպես, կարծես դու ամբողջ երկրի թագավորն լինես։

— Ի՞նչ ես անում,— ապշեց Մաքսիմը։

— Դուրս եմ անում քեզ իմ բնակարանից։ Հավաքիր իրերդ։

— Արի՛ն, դու չես կարող…

— Կարող եմ։ Եվ վաղը իսկ ամուսնալուծության հայց կներկայացնեմ։ Հոգնեցի մեծ տղամարդ պահելուց։ Ով կարծում է, որ աշխարհը իրեն պարտք է։

Մաքսիմը բերանը բացեց, բայց խոսքեր չգտավ։ Մատանին նրա ափի մեջ էր։

— Դու լու՞րջ ես,— շշնջաց նա։

— Ավելի քան։ Հավաքվի՛ր ու գնա՛։ Հենց այսօր։

Արինան շրջվեց և գնաց լոգարան։ Պետք էր սառը ջրով լվացվել։ Սառչել։ Բայց որոշումն արդեն վերջնականապես կայացվել էր։

Մաքսիմը գնաց նույն երեկոյան։ Իրերը երկու պայուսակում հավաքեց, դուռը շրխկացրեց։ Չներողություն խնդրեց, չփորձեց հաշտվել։ Միայն հրաժեշտի խոսք ասաց.

— Դու ես ամեն ինչում մեղավոր։

Արինան լռեց։ Զղջալ կարող էր միայն ծախսված երեք տարիների համար։

Հաջորդ օրը նա ամուսնալուծության դիմում ներկայացրեց։ Իրավաբանը բացատրեց ընթացակարգը։ Գույքը բաժանել պետք չի լինի. բնակարանը գնվել էր ամուսնությունից առաջ։

Մեկ շաբաթ անց հեռախոսը զանգեց։ Անծանոթ համար։

— Ալո,— պատասխանեց Արինան։

— Սա Վալենտինա Պավլովնան է, Մաքսիմի մայրը,— կոշտ ձայնը ճեղքեց լռությունը։ — Անմիջապես թող քո որդուն մտնել բնակարան։

Արինան ժպտաց։ Ուրեմն մամայի տղան բողոքել էր։

— Բարի օր, Վալենտինա Պավլովնա։ Համարը փոխե՞լ եք։ Իսկ ձեր որդին այլևս չի ապրում իմ բնակարանում։

— Ինչպե՞ս չի ապրում։ Նա քո ամուսինն է։ Դու պարտավոր ես նրան տուն թողնել։

— Ես հոգնեցի ձեր որդուց։

— Դե ինչպե՞ս ես համարձակվում,— բարձրացավ սկեսուրը։ — Մաքսիմը լավ տղա է։ Աշխատում է։

— Շաբաթը երկու օր չորս ժամով՝ դա աշխատանք չէ։

— Բայց նա տղամարդ է։ Իսկ դու անշնորհակալ ես։ Նա քեզ հետ ամուսնացել է։

Արինան գլխով արեց։ Խնձորը խնձորենուց հեռու չի ընկնում։

— Վալենտինա Պավլովնա, եկեք առանց վիրավորանքների։ Ձեր որդին ինքը ընտրեց նման պահվածքը։

— Մտածի՛ր։ Դու չէ՞ որ նրան սիրում ես։

— Ոչ։ Այլևս չեմ սիրում։ Սերը անցավ, երբ հասկացա՝ նա մակաբույծ է։

— Ախ դու,— բղավեց սկեսուրը։ — Ինչպե՞ս ես համարձակվում այդպես խոսել իմ երեխայի մասին։

— Ճշմարտությունն եմ ասում։ Ձեր երեխան մեծ տղամարդ է։ Ով չգիտի, թե ինչպես իրեն ապահովել։

— Անմիջապես ներողություն խնդրի նրանից։ Կամ ես…

— Կամ ի՞նչ,— ընդհատեց Արինան։ — Գիտե՞ք ինչ, Վալենտինա Պավլովնա։ Ես հոգնեցի նրան իմ ուսերին քաշելուց։ Հոգնեցի մեծ ծույլի մայր լինելուց։ Եվ ոչ մի խոսակցություն չի փրկի այս ամուսնությունը։ Ուստի՝ վերջ։ Ցտեսություն։ Կհանդիպենք դատարանում։

Արինան անջատեց զանգը և արգելափակեց համարը։ Հեռախոսն անմիջապես նորից զանգեց։ Նա այն անջատեց։

Դրսում արև էր շողում։ Բնակարանը Մաքսիմի բացակայությամբ ավելի մեծ էր թվում։ Ավելի հանգիստ։ Այստեղ այլևս տեղ չկար պահանջներին և անհեթեթ պահանջներին։ Այլևս ոչ ոք չէր անարժեքացնում նրա աշխատանքը։

Արինան միացրեց համակարգիչը։ Պատվիրատուից նամակ էր եկել՝ շնորհակալություն հայտնելով նախագծի համար։ Կյանքը շարունակվում էր։