😤 Ամուսնուս հարսանեկան տարեդարձին նվիրված կենացից հետո ես դուրս վազեցի տնից ու նույնիսկ ետ չնայեցի։ Ես երբեք չեմ համաձայնի ծառայի պես ապրել նրա հարազատների համար։

— Օ՜լ, լուրեր ունեմ,— Մաքսիմը մտավ խոհանոց, ուր Օլգան հենց նոր էր ավարտում ընթրիքի պատրաստումը, և կանգ առավ պատուհանի մոտ։ — Շինարարներն ասացին՝ հիմնական գործն ավարտված է։ Մնացել է բառացիորեն մի քանի շաբաթ։ Ժամանակն է մտածել տեղափոխության մասին։

Օլգան շրջվեց՝ ձեռքերը սրբիչով չորացնելով։ Աչքերում ակնթարթորեն ուրախություն ու հույս փայլեցին։

— Իսկապե՞ս։ Վերջապես,— նա վազեց ամուսնու մոտ ու գրկեց նրան։ — Հինգ տարի շարունակ մենք սպասել ենք սրան, Մաքս։ Հիշո՞ւմ ես, ինչպես ամեն ինչի վրա խնայում էինք։ Արձակուրդները չեղարկում էինք, ամենապարզ բաներն էինք գնում, ամեն կոպեկը հաշվում էինք…

— Իհարկե հիշում եմ,— ժպտաց նա, բայց ժպիտը ինչ-որ ձգված էր։

— Եվ ինչքա՜ն ուժ ենք ներդրել,— շարունակեց Օլգան՝ արդեն երազկոտ նայելով պատուհանից դուրս։ — Փոխարենը հիմա մենք իսկական տուն կունենանք։ Լայնարձակ, լուսավոր։ Ես ամեն ինչ պլանավորել եմ՝ ուզում եմ կատու պահել, գուցե շուն։ Տան հետևում՝ փոքրիկ այգի, խնձորենիներ, բալենիներ… Պատկերացնո՞ւմ ես, ինչ հիանալի կլինի սեփական խնձորներդ հավաքելը։

Մաքսիմը գլխով արեց, բայց հայացքը ցրված դարձավ։

— Եվ իհարկե, երեխաներ,— հավելեց նա հանգիստ։ — Երկու, գուցե և երեք։ Յուրաքանչյուրն իր սենյակը կունենա։ Ես չէի՞ զուր վերջին տարիներին կարիերա կառուցում։ Հիմա կարող եմ հեռակա աշխատել՝ տանը լինել փոքրիկների հետ և միաժամանակ եկամուտ չկորցնել։

— Այո, դու ամեն ինչ ճիշտ ես պլանավորում,— պատասխանեց նա, բայց ձայնը մի փոքր տարօրինակ էր թվում՝ կարծես օտարված։

Օլգան ուշադիր նայեց ամուսնուն։ Նրա աչքերում նորից թարթվեց այն տարօրինակ փայլը՝ ոչ թե ուրախություն, այլ ինչ-որ բան, որը մոտ էր անհանգստությանը։ Կարծես նա մտածում էր հեռավոր մի բանի մասին, որը բոլորովին կապ չուներ իրենց խոսակցության հետ։

— Մաքս, ինչու՞ ես այդքան մտախոհ,— զգուշորեն հարցրեց նա։ — Մենք երկուսս էլ այս տունն էինք ուզում։ Ընտանիք, ջերմություն, հարմարավետություն…

— Ոչ, ամեն ինչ նորմալ է,— արագ պատասխանեց նա, բայց չդիմացավ հայացքին։ — Պարզապես հոգնել եմ աշխատանքից։ Շատ գործեր են կուտակվել։

Օլգան հոնքերը կիտեց։ Ամուսնության հինգ տարիների ընթացքում նա սովորել էր հասկանալ նրան առանց խոսքերի։ Ինչ-որ բան այն չէր։ Աչքերի այդ փայլը, այդ ներքին լարվածությունը… Բայց նոր տան և սպասվող տեղափոխության մասին մտքերը խեղդեցին նրա կասկածները։

Մեկ ամիս անց նրանք արդեն հարմարվում էին նոր, մեծ տարածքում։ Օլգան առավոտից երեկո իրերը դասավորում էր, նկարները կախում, կահույքը դնում իր գեղեցկության կանոններով։ Յուրաքանչյուր սենյակ նրան թվում էր երազանքի մարմնացում՝ բարձր առաստաղներ, լուսավոր պատեր, մեծ պատուհաններ։ Հենց այսպես էր նա միշտ պատկերացնում իր ընտանեկան օջախը։

— Մաքս,— կանչեց նա ամուսնուն խոհանոցից, ուր արդեն մտովի կազմում էր տոնական ճաշացանկը։ — Մեկ շաբաթից մեր տարեդարձն է։ Հինգամյակը։ Պետք է նշել նոր տանը։ Դա չէ՞ հատուկ օր։

— Այո, իհարկե,— աշխուժացավ նա։ — Ես ուզում եմ հրավիրել ամբողջ ընտանիքին։ Ծնողներին, Անդրեյին ու Մարինային՝ երեխաների հետ, Իգորին ու Լենային։ Բոլորին։ Պատկերացնո՞ւմ ես, ինչ տոն կստացվի։ Առաջին տոնակատարությունը մեր տանը։

Նրա աչքերը փայլում էին, կարծես հինգ տարի չէր անցել, այլ ընդհանուր կյանքը նոր էր սկսվում։ Օլգան թեթևակի հոնքերը կիտեց։

— Ամբո՞ղջ ընտանիքին։ Միանգամից բոլորի՞ն։

— Դե այո,— բացականչեց Մաքսիմը։ — Դա առիթ է։ Քո ծնողները Եկատերինբուրգում են, չեն գա։ Բայց իմերը մոտ են։ Մոտ տասը հոգի կլինեն։ Մեծ սեղան կպատրաստես, կդնես այն, ինչ բոլորը սիրում են։

— Վստահ չեմ…— սկսեց Օլգան։

— Դե թողած տուր,— ընդհատեց նա։ — Դա տոն է։ Բոլորը վաղուց ուզում էին տեսնել մեր տունը։ Մայրիկը անընդհատ հետաքրքրվում էր, Անդրեյը նկարներ էր խնդրում։ Իսկ ուտելիքի մասին։ Մայրիկի համար՝ օլիվիե, բայց առանց երշիկի, հավով։ Հայրիկի համար՝ միս ֆրանսիական ձևով։ Անդրեյի համար՝ քո հայտնի մսով բլիթները։ Իսկ Իգորը հիմա բուսակեր է՝ շատ բանջարեղեն։

Օլգան ընդունեց գաղափարը։ Նրանց տարեդարձը ռոմանտիկ ընթրիք չէր լինի, բայց փոխարենը կդառնար առաջին ընտանեկան իրադարձությունը նոր տանը։

— Լա՜վ,— ժպտաց նա։ — Ամեն ինչ հաշվի կառնեմ։ Ուզում եմ, որ բոլորին դուր գա։ Չէ՞ որ սա մեր առաջին ընտանեկան տոնն է այստեղ։ Ամեն ինչ պետք է կատարյալ լինի։

Նա արդեն մտովի տեսնում էր ճաշասենյակի հսկայական սեղանը, որը զարդարված էր ուտեստներով, լսում էր հաճոյախոսություններ, հավանության հայացքներ։ Բայց Մաքսիմը նայում էր նրան մի արտահայտությամբ, որի մեջ նորից թարթվում էր այն անհասկանալի փայլը։

Տարեդարձի երեկոն աղմկոտ ու աշխույժ ստացվեց։ Սեղանը ծանրացած էր հյուրասիրություններով։ Օլգան ամբողջ օրը խոհանոցում էր անցկացրել, և արդյունքը գերազանցեց նույնիսկ նրա սպասումները։ Հյուրերը հիացած էին։

Սկեսուրը՝ Գալինա Պետրովնան, երկրորդ անգամ խնդրեց օլիվիեի հավելում։

— Օլենկա՛, ոսկեզօծուկս, դու պարզապես կախարդ ես։ Այսքան համեղ աղցան։ Իսկ միսը ֆրանսիական ձևով՝ ուղղակի հալչում է։

Մաքսիմի հայրը՝ Վիկտոր Սեմյոնովիչը, գլխով էր անում՝ ուտելով իր սիրելի ուտեստը։ Անդրեյը ախորժակով ուտում էր բլիթները, իսկ նրա կինը՝ Մարինան, չէր դադարում հիանալ ինտերիերով։

— Օլյա, ինչպիսի՜ տուն ունեք։ Ինչպիսի՜ առաստաղներ, ինչպիսի՜ ընդարձակություն։

Իգորը և Լենան նույնպես տպավորված էին բանջարեղենային ուտեստներով, որոնք հատուկ նրանց համար էին պատրաստված։

— Շնորհակալություն, որ հաշվի առար իմ ճաշակը,— Իգորը ջերմորեն շնորհակալություն հայտնեց։ — Շատ համեղ էր։

Երեխաները ուրախ վազվզում էին տանը՝ բացահայտելով յուրաքանչյուր անկյուն։ Օլգան դիտում էր նրանց բավարարված ժպիտով։ Ահա այն՝ երկար սպասված ընտանեկան ներդաշնակությունը սեփական տանը։

Բայց հանկարծ Մաքսիմը վեր կացավ սեղանից՝ վերցնելով հյութի բաժակը։

— Ընկերնե՛ր, հարազատնե՛ր,— սկսեց նա հանդիսավորորեն։ — Այսօր նշանակալի օր է։ Հինգ տարի առաջ Օլգան դարձավ իմ կինը, և դա իմ կյանքի լավագույն որոշումն էր։

Սեղանի շուրջ ծափահարություններ հնչեցին։ Օլգան ամաչկոտ ժպտաց։

— Իմ կինը զարմանալի կին է,— շարունակեց նա։ — Նրա հետ կարելի է համարձակորեն անցնել կրակի միջով։ Նա խելացի է, հոգատար, տնտեսող։ Հենց այսպիսի կնոջ հետ եմ ուզում, որ ապրի իմ ընտանիքը։ Ամբողջ իմ ընտանիքը։

Հյուրերը հավանության ձայն բարձրացրին։

— Ուստի վաղը դուք կսկսեք տեղափոխվել այստեղ,— ավարտեց Մաքսիմը լայն ժպիտով։

Բոլորը ծափահարեցին, ուրախ բղավեցին «ուրա՛», իսկ Օլգան նստած էր՝ կարծես կայծակից զարկված։

— Մաքս,— հանգիստ հարցրեց նա, երբ աղմուկը մի փոքր հանդարտվեց,— դու լրջորեն նկատի ունես, որ բոլորդ այստեղ եք ապրելու։

— Օլյա՛, սիրելի՛ս,— ամուսինը նստեց կողքին ու բռնեց նրա ձեռքը,— մենք չէ՞ որ նախօրոք ամեն ինչ քննարկել էինք։ Տան կառուցումից առաջ ես ծնողներիս հետ պայմանավորվել էի՝ ամբողջ ընտանիքը պետք է միասին լինի։ Իսկ դու ամեն ինչի հետևից կնայես։ Ավելին, շուտով դեկրետ կգնաս, շատ ժամանակ կունենաս։

Օլգան բառ չկարողացավ արտաբերել։ Լուռ վեր կացավ, սկսեց սեղանից ափսեները հավաքել։ Ձեռքերը դողում էին, ափսեները իրար էին զարկվում։ Ետևից խոսակցություններն արդեն վերածվել էին սենյակների ակտիվ քննարկման՝ ով ուր կտեղավորվի, ինչ բերել առաջինը, որտեղ տեղադրել իրերը։

Խոհանոցում Օլգան ջուրը միացրեց ու սկսեց ամանեղենը լվանալ։ Տաք ջուրը այրում էր մաշկը, բայց նա ցավը չէր զգում։ Մտքերը թափառում էին գլխում՝ ինչպես ստացվեց այսպես։ Հինգ տարի երազել էին սեփական տան մասին, պլանավորել էին երեխաներ, հանգիստ ընտանեկան երջանկություն… Իսկ հիմա այդ ամենի փոխարեն՝ օտար մարդիկ, ովքեր կապրեն նրանց հետ նույն տանիքի տակ։

— Օլենկա՛, ոսկեզօծուկս,— խոհանոց մտավ Գալինա Պետրովնան՝ կեղտոտ ամանեղենի կույտով։ — Ի՜նչ հիանալի ընթրիք էր։ Ես պարզապես հիանում եմ քեզանով։

Օլգան լուռ գլխով արեց։

— Գիտես, ինչ լավ ստացվեց ամեն ինչ,— շարունակեց սկեսուրը՝ ափսեները սեղանին դնելով։ — Վաղը կսկսենք կամաց-կամաց իրերը տեղափոխել։ Եվ տատիկին էլ մեզ հետ կբերենք՝ նրան հիմա շատ խնամք է պետք։ Դու չէ՞ որ կհետևես նրան, ճի՞շտ է։ Նա բոլորովին թուլացել է։

— Հետևե՞լ տատիկին,— հանգիստ հարցրեց Օլգան։

— Դե իհարկե,— Գալինա Պետրովնան բարեհոգիորեն ծփացրեց հարսի ուսին։ — Դու չէ՞ որ տանը կլինես, հատկապես, երբ փոքրիկը կծնվի։ Ժամանակ կունենաս, ուժեր կգտնվեն։ Ես այնքան ուրախ եմ, որ հենց դու դարձար մեր ընտանիքի մի մասը։ Մեկ ուրիշը կհրաժարվեր, իսկ դու հասկացող ես։

Սկեսուրը հեռացավ, իսկ Օլգան մնաց կանգնած լվացարանի մոտ։ Աչքերը բարձրացրեց՝ պատուհանում արտացոլվում էր նրա դեմքը՝ գունատ, խառնված մազերով, դատարկ հայացքով։ Երազանքի տան տիրուհին… ով վաղը կդառնար անվճար սպասուհի մի ամբողջ կլանի համար։

Նրան հանկարծակի սարսափի ալիք համակեց՝ ոչ թե աշխատանքի ծավալից, այլ գիտակցումից՝ սա այն կյանքը չէր, որի մասին նա երազում էր։ Ընտանեկան հարմարավետության փոխարեն՝ օտար մարդկանցով լի տուն։ Կարիերայի և անձնական տարածքի փոխարեն՝ պարտականություններ, որոնք նա երբեք չէր ընդունել։ Սիրո փոխարեն՝ շահագործում։

Օլգան անջատեց ջուրը՝ չմտածելով անլվա ամանեղենի մասին։ Դանդաղ անցավ մուտքի դուռը, վերցրեց մեքենայի բանալիներն ու բոբիկ դուրս սահեց տանից։ Նստեց ղեկին ու հեռացավ այդ նոր իրականությունից։

Քաղաքային բնակարանը նրան դիմավորեց լռությամբ։ Փոքրիկ մեկսենյականոց բնակարանը, որտեղ նրանք ապրել էին հինգ տարի, մինչ տունը կառուցվում էր։ Այստեղ շքեղություն չկար, բայց կար ազատություն։ Նրա անձնական տարածքը։

Հեռախոսը անմիջապես լցվեց զանգերով՝ Մաքսիմը, նրա ծնողները՝ բոլորը բացատրություններ էին պահանջում։

— Ու՞ր ես։ Ի՞նչ է կատարվում,— գրում էր ամուսինը։

— Անմիջապես վերադարձի՛ր։ Սա պարզապես հիստերիա է,— վրդովվում էր սկեսուրը։

Օլգան չէր պատասխանում։ Արդեն առավոտյան նա ամուսնալուծության հայց ներկայացրեց։

— Ինչպե՞ս կարող էիր,— բղավում էր Մաքսիմը դատարանում։ — Դու ամեն ինչ քանդեցիր։ Մենք ընտանիք էինք։

— Ոչ,— հանգիստ պատասխանեց Օլգան,— դուք ընտանիք էիք։ Իսկ ես դրանում ավելորդ էի։

Պարզվեց, որ տան կառուցման համար նախատեսված միջոցների 80%-ը ստացվել է նրա անձնական հաշվից, որը բացվել էր դեռ ամուսնությունից առաջ։ Բոլոր փաստաթղթերը, փոխանցումները, տեղեկանքները տեղում էին։ Մաքսիմը փորձում էր ապացուցել, որ գումարը ընդհանուր է, բայց փաստերը խոսում էին իրենց համար։

— Ձերդ պատիվ,— վստահորեն հայտարարեց նա նիստում,— ես ավելի շատ եմ ներդրել, քան իմ ամուսինը։ Ես իրավունք ունեմ տան ութսուն տոկոսի վրա։

Մաքսիմի փաստաբանը փորձեց առարկել, բայց անարդյունք։ Գալինա Պետրովնան նստած էր դահլիճում և հարևանուհուն շշնջում էր։

— Ահա այսպիսին է նա՝ հարսը։ Որդուն թալանեց։

Դատարանը կանգնեց Օլգայի կողմը։ Նա արդար գնով գնեց Մաքսիմի բաժինը և ստացավ տան սեփականության ամբողջական իրավունքը։ Հաջորդ օրը կողպեքները փոխվեցին։

— Եթե ձեզանից որևէ մեկը հայտնվի իմ տարածքում, ես ոստիկանություն կկանչեմ,— հանգիստ շշնջաց նա իր քթի տակ։

Մաքսիմը զանգում էր, խնդրում, սպառնում։ Նրա ծնողները վիրավորական հաղորդագրություններ էին ուղարկում՝ անվանելով նրան դաժան ու շահամոլ։ Անդրեյը կնոջ հետ նույնիսկ եկել էր տուն, բայց տեսահսկողությունն ու անվտանգությունը արագ հետ էին ուղարկել նրանց։

Հիմա Օլգան նստած էր մեծ տան դատարկ հյուրասենյակում՝ թեյ խմելով ճենապակյա բաժակից։ Պատուհանից դուրս քամին էր աղմկում խնձորենիներում, որոնք նա այդքան ուզում էր տնկել։ Ծրագրերն իսկապես փլուզվել էին՝ ոչ մի մանկական ձայն, ոչ մի ընտանեկան ընթրիք, ոչ մի հարմարավետ օջախ։ Բայց փոխարենը ոչ ոք չէր ճնշում, չէր հրամայում, չէր միջամտում նրա կյանքին։

Տունը մեծ էր։ Գուցե նույնիսկ չափազանց մեծ մեկ մարդու համար։ Բայց այն նրանն էր։ Միայն նրանը։ Այստեղ նա կարող էր կատու պահել, այգի հիմնել, գրքեր կարդալ մինչև լուսաբաց, աշխատել, երբ կցանկանար, և ոչ ոքի առջև չարդարանալ։

Հենց այսպես էր նա պատկերացնում ազատությունը։