Երբ Վերան ու Սաշան նոր էին սկսում երազել սեփական տան մասին, այդ երազանքը հեռու էր թվում, գրեթե անհասանելի։ Նրանք ապրում էին հին պանելային շենքի հինգերորդ հարկի մի փոքրիկ երկսենյականոց բնակարանում, որտեղ միասին էին ապրում երկու երեխա, ծեր շունը՝ Շարիկը, աղմկոտ հարևանները և պատերը, որոնց միջով ամեն ինչ էր լսվում՝ երեխայի ճիչից մինչև անջատիչի կտտոցը։
Սաշան որպես էլեկտրիկ էր աշխատում ԺԷԿ-ում, իսկ Վերան պոլիկլինիկայում բուժքույր էր։ Նրանք հարուստ չէին ապրում՝ խնայողաբար, առանց պարտքերի, բայց և առանց ավելորդությունների։ Այդուհանդերձ, սեփական հարմարավետ անկյուն ունենալու միտքը, թեկուզ ամենաանհավակնոտը, հանգիստ չէր տալիս նրանց։
Մի երեկո, երբ Սաշան հերթափոխից հոգնած նստեց բազկաթոռին, հանկարծ ասաց.
— Գիտես, կուզենայի իմ տունը կառուցել։ Զրոյից։ Իմ ձեռքերով։
Վերան ժպտաց՝ նայելով սեղանի վրայից բարձրացող թեյի գոլորշուն.
— Իսկ ես դիմացը խնձորենիներ ու յասաման կտնկեի։ Որ գարնանը ծաղիկների բույր գար, իսկ աշնանը՝ հասած խնձորների։
Գաղափարը մեկընդմիշտ արմատացավ նրանց սրտերում։ Սկսեցին քիչ-քչից՝ խնայելով բառացիորեն ամեն ինչի վրա. հրաժարվեցին սրճարաններից, նոր իրերից, կինոյից և նույնիսկ ամառային արձակուրդներից։ Սաշան երեկոյան լրացուցիչ աշխատանքներ էր վերցնում՝ նորակառույցներում լարեր էր փոխում, ավտոմատներ էր նորոգում։ Վերան արտաժամյա էր աշխատում պրոցեդուրաների սենյակում, հանգստյան օրերին էլ կանչերով էր գնում։ Ամեն խնայած հազար դրամը նրանք կոկիկ դնում էին ծրարի մեջ՝ «տան համար»։
Երեք տարի անց նրանք հողամաս գնեցին՝ գյուղում, քաղաքից քսան կիլոմետր հեռավորության վրա։ Այնտեղ աճում էր տատասկը, ընկած էին հին ցանկապատի բեկորները, կիսափտած ծառեր էին կանգնած։ Բայց դա նրանց հողն էր։ Նրանց ապագա տունը։
Վերան երջանկությունից լացում էր՝ ջերմոցը ձեռքին կանգնած հողամասի եզրին։ Երեխաները Շարիկի հետևից էին վազում, իսկ նա արդեն տեսնում էր պատշգամբը լապտերով, պատուհանի տակ դրված նստարանը և սալիկներով շարված արահետը։ Իսկ առայժմ շուրջբոլորը ցեխ էր, շինարարական աղբ և դատարկ գրպաններ։
Որոշումը միաձայն ընդունեցին՝ կառուցելու էին ինքնուրույն։ Առանց բրիգադների, առանց վարպետների։ Ծնկներին գծագրեցին նախագիծը միլիմետրային թղթի վրա։ Սաշան ուսումնասիրում էր տեսանյութեր, ֆորումներ, նորմեր և կանոններ։ Առաջին տարին հատկացրին հողամասի մաքրմանը, երկրորդը՝ հիմքի կառուցմանը։
Ամեն ինչ միասին էին անում։ Վերան բետոն էր հունցում, ցեմենտի պարկեր էր տեղափոխում, գործիքներ էր մատուցում։ Սաշան բարձրանում էր սանդուղքով, անկերներ էր պտտում, անկյուններ էր գծագրում։ Առավոտյան պայուսակներով գնում էին հողամաս, ճաշում էին տախտակի վրա, երեկոյան վերադառնում էին։ Հետո սկսեցին այնտեղ գիշերել՝ սկզբում վրանում, հետո հին կցանք գնեցին։
Երբ հասկանալի դարձավ, որ միայնակ չեն կարող հաղթահարել՝ հատկապես պատերի կառուցումը, ծածկերը և տանիքը՝ որոշեցին օգնություն խնդրել հարազատներից։
Առաջինը զանգահարեցին Վերայի եղբորը՝ Մաքսիմին.
— Մաքս, կարո՞ղ ես մի քանի օրով գալ։ Մենք պատերն ենք սկսել շարել, օգնի Սաշային կամ գոնե երեխաների հետ նստիր։
— Վեր, մենք Լենայի հետ հրատապ ուղեգիր ենք վերցրել, պատրաստվում ենք ծով գնալ։ Կուզենայի օգնել, բայց…
Զանգահարեցին Սաշայի քրոջը՝ Իրինային.
— Իր, մեզ մի քանի օրով օգնություն է պետք։ Տանիքն ենք սկսում տեղադրել։
— Օ՜յ, գիտե՞ք… մեր տղան դպրոց է գնում, համազգեստ, ուսապարկ, խմբակներ… փող չկա ընդհանրապես։
Նույնիսկ Վերայի հայրը, փորձառու թոշակառու շինարարը, միայն գլխով արեց.
— Ես արդեն այն չեմ։ Մեջքս, ճնշումս… Ինչի՞ն է ձեզ պետք այդ տունը։ Վերցրեք հիփոթեք՝ միանգամից կարող եք ապրել։
Սաշան նույնիսկ ուժ չէր խնդրում, այլ գոնե նյութեր.
— Օգնեք գոնե ցեմենտով, ներկով, ջերմամեկուսիչով…
Բայց պատասխանը մեկն էր.
— Ինքդ մխրճվեցիր՝ ինքդ էլ դուրս արի։ Մենք մեր գործերն ունենք,— անտարբեր ուսերը թափահարելով ասաց Յուրան՝ զարմիկը։
Վերան զսպում էր արցունքները, բայց շարունակում էր աշխատել։ Միասին էին բարձրացնում պատերը, բարձրացնում էին ծածկերը, վիճում էին, հոգնում էին, բայց չէին հանձնվում։ Մի անգամ Սաշան քիչ էր մնում տանիքից ընկներ՝ բախտը բերեց, որ գերանից կառչեց։ Ամբողջ շաբաթ նա տանը պառկած էր կապտուկներով և ջլերի ձգումներով։ Վերան նրա կողքից չէր հեռանում, թրջոցներ էր փոխում, ցավացող տեղը տրորում։
Շինարարության վրա չորս տարի ծախսվեց։ Չորս ամառ, չորս ձմեռ։ Վերան ցրտից սառչում էր սառած վագոնում՝ երկու վերմակով ծածկվելով։ Սաշան ցրտին կոմունիկացիաներ էր քաշում, տախտակամած էր տեղադրում։ Երբեմն ուզում էին ամեն ինչ թողնել։ Բայց ամեն անգամ իրենց մեջ ուժ էին գտնում առաջ գնալու։
Եվ ահա մի օր վերջին պատուհանը տեղում էր։ Տունը դարձել էր իրական։ Կանաչ տանիքով, փորագրված պատշգամբով, սպիտակ փեղկերով, որից թարմ ներկի և տնական կարկանդակի բույր էր գալիս։ Սաշան ջուր, լույս, ջերմություն էր անցկացրել։ Վերան խնձորենիներ, յասաման, կակաչներ էր տնկել։ Երեխաները խոտերի վրա էին վազում, Շարիկը ստվերում էր պառկած։ Տանը կյանք էր սկսվել։
Ամեն ինչ լավ էր ընթանում՝ տունը գրեթե պատրաստ էր, ընտանիքում հանգստություն էր տիրում։ Եվ ահա, ինչպես հաճախ է լինում, հանկարծ ամեն ինչ սխալ ընթացավ։
Առաջինը եկավ Վերայի եղբայրը՝ Մաքսիմը։ Եկավ ամբողջ ընտանիքով՝ կինը, երեխաները՝ առանց նախազգուշացման։
— Օ՜հո՜։ Ինչքա՜ն գեղեցիկ է այստեղ ձեզ մոտ։ Որոշեցինք՝ ինչո՞ւ հյուրանոցի համար վճարել։ Այստեղ թե՛ բնություն կա, թե՛ գետակը մոտ է, թե՛ մանղալ։ Մի շաբաթ կհյուրընկալվենք ձեզ մոտ, լա՞վ։
Չէին հասցրել նրա այցից ուշքի գալ՝ գալիս է Սաշայի քույրը՝ Իրան։ Ամուսնու և երեխայի հետ։ Նույնպես առանց զանգի.
— Մեզ ասացին, որ հիմա դուք քաղաքից դուրս պալատ ունեք։ Իսկ մեզ մոտ տանը ջուրը անջատել են։ Կարո՞ղ ենք ձեզ մոտ մի քանի օր մնալ։
Մի քանի օր անց Սաշայի զարմուհին իր երիտասարդի հետ հայտնվում է.
— Մենք ուղղակի անցնում էինք կողքով, որոշեցինք այցելել։ Կարո՞ղ ենք գիշերել։ Միայն մի գիշեր։
Տունը վերածվել էր հոսթելի։ Օրուգիշեր ինչ-որ մեկը ուտում էր, լվանում էր, միս էր տապակում, բարձր էր խոսում կամ երաժշտություն էր լսում։ Հյուրերի երեխաները տրորում էին ծաղկանոցները, կոտրում էին երիտասարդ ծառերը, Շարիկին ամեն տեսակի անպետք բաներ էին տալիս՝ նա հիվանդացավ։ Սնունդը սառնարանից անհետացավ, կարծես երբեք էլ չլիներ։ Վերան իրեն օտար էր զգում սեփական տանը, ինչպես սպասուհի, որը ուրիշ մարդկանց է սպասարկում։
Մի անգամ նա պատշգամբում էր կանգնած։ Հատակին ինչ-որ կոշիկներ էին ընկած, մանղալի վրա անծանոթ խորոված էր ծխում, իսկ տանը նորից բարձր երաժշտություն էր հնչում։ Նա հիշեց, թե ինչպես էր ժամանակին ինքը այստեղ կանգնած բահը ձեռքին, թրջված մինչև ոսկորները, քամուց շինարարական թաղանթի կտորներ կային շուրջբոլորը։
— Հիշո՞ւմ ես, թե ինչպես էինք օգնություն խնդրում,— հանգիստ հարցրեց նա Սաշային։
— Հիշում եմ,— պատասխանեց նա։
— Ոչ ոք չկար։ Իսկ հիմա բոլորը կարծես հերթի կանգնած լինեն։
Նույն երեկոյան նրանք բոլորին հավաքեցին միասին։
— Սիրելինե՛րս,— սկսեց Սաշան,— ուրախ ենք, որ ձեզ մոտ մեզ մոտ դուր է գալիս։ Բայց մեր տունը հանգստի բազա չէ։ Մենք ինքներս ենք այն կառուցել։ Առանց ձեր աջակցության։ Երբ մեզ համար դժվար էր՝ դուք հրաժարվեցիք օգնել։ Մենք ոխ չենք պահում, բայց ուզում ենք, որ այս վայրը մեր տունը մնա, այլ ոչ թե հարազատների ժամանակավոր բնակության վայր։
Վերան ավելացրեց.
— Մենք հոգնել ենք։ Դժվարություններ չենք ուզում։ Բայց այլևս չենք ցանկանում, որ մեր քրտնաջան աշխատանքը վերածվի «բարեկամական» անվճար վարձակալության։ Շնորհակալ կլինենք հասկացողության և հարգանքի համար։
Արձագանքը տարբեր էր։ Ոմանք նեղացան։ Զարմուհին թատերականորեն շրխկացրեց դուռը՝ վերջում շպրտելով.
— Դե լավ, բա՜րձր եք թռել, լրիվ օտարացել եք։
Վերայի եղբայրը տրտնջաց.— Մի անգամ էլ կօգնեիք մարդկանց…
Իրան փնթփնթաց.— Ես կարծում էի՝ դուք նորմալ մարդիկ եք, բայց դուք եսասեր եք։
Հաջորդ օրը Սաշայի մայրիկից զանգ ստացվեց.
— Սաշա՛ ջան, ինձ ասացին, որ դու բոլորին դուրս ես արել։ Ճի՞շտ է։ Ինչպե՞ս կարող էիր։ Չէ՞ որ նրանք քո հարազատներն են։ Ի՞նչ կմտածեն հիմա մարդիկ։ Ամբողջ կյանքը ձեզ օգնել ենք, իսկ դուք… այդքան անշնորհակալ եք։
Սաշան հոգոց հանեց.
— Մա՛մա, երբ մենք իսկապես օգնության կարիք ունեինք, ոչ ոք չեկավ։ Իսկ հիմա հանկարծ բոլորը հիշեցին մեզ։ Մենք ոչ ոքի դուրս չենք արել։ Ուղղակի մի քիչ հանգիստ ենք ուզում։
— Հանգիստ… Լավ, լավ։ Միայն հետո մի զարմացեք, եթե ձեզ մոտ էլ ոչ ոք չգա։ Բոլորին նեղացրիք։ Բոլորին։
Բայց տանը իսկապես լռություն տիրեց։ Այն նորից տուն դարձավ, ոչ թե իջևանատուն։ Առավոտյան թեյ էին խմում պատշգամբում, խոհանոցում կարկանդակներ էին թխվում, երեկոյան երեխաների ծիծաղն էր լսվում և Շարիկի հաչոցը։ Խնձորենիները ծաղկում էին, յասամանը բուրում էր։
Եվ երբ արևը մայր էր մտնում հորիզոնում, Վերան ու Սաշան նստած էին շքամուտքի մոտ, նայում էին իրենց տանը և գիտեին. նրանք ճիշտ որոշում էին կայացրել։ Նրանք կառուցել էին ոչ միայն տուն, այլ ստեղծել էին իսկական ամրոց։ Ընտանեկան, ազնիվ, իրենցը։ Եվ միայն նրանք, ովքեր կգնահատեն այդ աշխատանքը, կլինեն այնտեղ ցանկալի հյուրեր։
